CHRON. CLVSIN.
369
ipfis quibusdam civibus , qui fumma diligentia 8c inclufos cuftodirent, nc effringerent; &ne aliquid vel difponerentvel fecreti tractarent, obfervarent. Cunctas etiam monafterii &ecdefias fores obfirmaverunt daufuris , mtus 8c fbris habentes cuftodes, qui adventantes re-pellerent, & raptorum infidias praecaverent. Locus ergo ubi reticere fe ante folebant,omniaillis fa&us eft : illic dormire, illic orare, illic comedere illos oportuit, illicque denique di-geftis relevari. Illic ciborum nidor, illic egeftorum etiam fcetor. Neminem pro illis actu-rum admittere voluerunt, nifi prius fe vadem dediflet, pro inclufis; & quod morem gere-re vellentHildefianis 8c ob rem illatam non fe vindicare. O rem audaciaeplenam ! rem vio-lentia infignem ! At temporis malignitate acta, qua Clcricis iura profuere nihil. Sederuntinclufi hebdomadas tres.Utinam tres aut quatuor dies ultra fuftinuilfent. Licet enim nullivel modicum loqui cum illis permilfum fuit: nonnulli tarnen Patrum 8c tautorum illorum di-ligentia contra violenter agentes Hildefianos ex Confiftorio Imperiali mandatum obtinue-runt, quod illos quidem folviifet, iftos vero judicio fiftere iunuFet. At nonnulli fratrum_>öcmorx, 8c(utputabatur) miferiae impatientes, cccptis defiftere maluerunt 8c cum hoftibuspacifci,- quam in incertum expectare. Sicque factum eft, ut in fententiam Hildefianorum,non fecus atque ambobus pedibus itarent; 8c litteris figillo firmatis, 8c fe exactionem quampoftulati fuerant, daturo s, 8c nunquam aliunde quam ex dicccefi 8c ducatu Brunsvicenli fra-rres collecturos promitterent. Infuper 8c ob contumaciam condemnatos Hildefianos in Con-fiftorio Caefarco redimere, 8c abfolutos habere, 8c facere mulctä alienos promifere. Fratremautem illum , qui contra Hildefianos Confiftorium adire Cafareum folebat, non cum aliisrefeclorio inclufum fed carceri mancipatum durius tractaverunt , 8c tarn iuramento quam_jfcriptis enodari vinculis necefle fuit. Quam ergo diffidere grave fit, liquet; quam malumcontra cives agere , patet. Factum eft enim, ut exa&ionem quam exigcbantur, fi mor&jaliorum pacifci voluiflent, trecentis aureis redimiflent, quam poftea integram, fcilicet mil-le florenos, dare illos oportuit; exceptis illis aureis, quos altercando 8chtigando ad tribunalCxfareum expofuerunt. Egerunt 8c contra PbUippum Ducem in Grabenhagm , eo quod Ulis bo-nis quibusdam prohibuiflet. lfti citabant, ille comparebat. Veteri ille prohibitus novisindulgebat: iterum ifti mandatis urgebant Caefareis. Verum, cum aliquando liti dari finem vi«fumfuit, noluit Princeps vel a mmimo cedere: noluit vel audire, nifi primum eam_jfummam refunderent florenorum, quam illorum gratia condemnatus , caufie impendiifet.Ante ergo caufae decifionem trecentos illi aureos dare compellebantur, 8c adhuc vix in mo-dico cum illis pacifci voluir.
Poftridie autem cum paftum iniflent cum Hildefianis, miflusatribunaliCxfareoman-datarius, Hildefiam venir, 8c perditis expenfis res inta&a permanfit.
Cometes apparuit.
HOc anno [1531] cometes apparuit ftetitque fatis diu. Circa enim fefium Mattbai primumnobis apparuit, vidimusque eum in du Simonis & Juda Apoftolorum. Atextunc, nu-bibus atris coelum tegentibus, quo die ceflaverit vel defecerit, videre haud quivimus. Utad noftrum vifum iudicemus , fapcrSebufin oriri videbatur: mane circiter quintam horam_jfiipraBruntesbufen ftetit; caudam primum quidem Gandefiam verfus dirigens, poftmodum_»vero in altum extendens, cum fupra Clufam veniret, diei luce fulgore fuo devicto non vi-debatur. Dixerunt tarnen nonnulli, quod vefpere in occidente fpectaretur. Anno etiamfuperiori, AJfumtionu Maria Virginü cometes oriebatur , 8c temporis fucceffu augmenrabatur.Ad vifum noftrum fuper c-&ftxxim.lFyntzenburgum videbatur oriri, ut paulo poft declinavit, 8cfemper inter occidentemScaquilonem fuae ftationis locum tenuit. Ferme htbiomadtbus quin-qut apparuit.
Coincidentia tempori.
NObifcum actitata fcribere quidem propofiti fuerat: at temporis malignitas etiam aliisvacem fcribendis compellit; quibus ad notitiam pofterorum deductis, quantis nosmodo premamur malis, innotefcat. Hoc anno [1533] Hannoverenfis Lutherano dogmati manusdederunt. Civitas five civium multitudo vefana manu armata confularcs prxtorio difce-dentes circumdedit, 8c vi gravisfima fibi iurare compulit, fautores ad novi dogmatis intro-duclionem futuros. Gottingenfes ab aliquot iam annis factioni ftudentes Lutheranae. eos,quos huc usque claufbs monafterio Francifcanos exire non permilere , modo vi civitate_»expulerunt: qui crucem praecedentem fubfequentes , multoram rem dolentium animos do-lore 8t moerore affecerunt. Dax Lunenborgenfis Emeftus plus magisque infaniens, cum non per-fuafionibus illecebrofis educere monafterio fan£timoniales poflet, vi iniqua cepit uti. Wyn-hufcnfe namque monafterium acceflit, 8c primum quidem Deo dicatis virgmibus nuptias lua-dere conabatur: quas ubi perfuadere non potuit > extraclas virgines fe curribus impofitu-
A a a rum