DE BELLO CVM CIVITATE BRVNSV. 99

mole deccmendum eft ad victoriam usqve, aut infignem mortem. Vicloribus unä die, unoopere pecunias exercicus, auream qvadrigam, qvam in campis jam cernimus, Sc vidorisipfius prxmia licet adipifci. Haec taatum nobis cordi fint, ut, cum primüm inillosimperuferemur, feftinationis & celeritatis reccrdemur, Sc eos prxcipites, ä caftrorum tranfitu ex-cludentes, ad camporum'planitiem compeliamus, ne bella denud exfufcitent, ncve pen_*inettiam in nos qvicqvam ulterius moliri qveant: qvi ob debilitatem nullam in pugnandofpem, fed ab armis abftinendo pofuerunt. Hoc modo Hinrkus Dux Senior, ubi fuos ad pu-gnam adhorratus eft, finem dicendi fecit. Ad hxc fane vir qvidam genere militaris, d&_»ipfius exercitu Ducis, & bellicarum rerum peritia ca'Iidus Principi, quamvis frufträ , per-fvadet, ut fibi fuoque exercitui bene profpiciatboniqveconfulat. Nam hoftescurribusbel.licis in caftrorum morem ftptos fe fcire affirmat, e qvibus haud fädle ipfos, etiamineorumprogrelfu, deturbari propelliqve agnofcit. Tum Dux fua fretus animofitate ; fiqvem_»metus aut trepidatio habeat, pnusqvam ad arma res procedat, ne ignominiam re-portet, fuxprovideatfaluti. Hisetenim verbis omniumoraclaufit, acqvisqve, prouttempo.ris opportunitas poftulabat, fibi profnexit. Interim civitatum exercitus dum progreditur, cumhoftilibus fignis Ducem fibi in campis occurrentem profpicit. Priusqvam autem exercicus ipfiambo convenirent, armorum Sc rerum peritia clarus vir müitaris fane de tlettenbergo, Colonienfis dice-tefeos , quem fibi civitates hoc tn hello Capitar/eut/i delegerant , brevi admodüm oratione exercitum ipficommillum in hanc formam verborum eft allocutus: Neqvaqvamvos fugit, fcio, viri amantilfi«mi, quibus ex caufis hunc in locum,quo veftros infeftis conlpicitis fignis inimicos, proeeiferitis.Prolibertateenimveftra, propatria, proaris, profocis, proliberis Scconjugibusveftris hodievobis depugnandum eft. rf<xc qvidem dies vos aut vitlores aut victos faciet. Nullus igi«tur metus, nulla trepidatio vos arnpiat, animum fortem atque audacem capelfite, Sempeiin pratlio maximum eft periculum, qui maxime timet. Audacia pro muro habetur. Me-mentote, inquam.vos vaos, nee majorem gratiam ad prsliandum veftris inimicis, qvam«vis viri armorum exiftant, qvam vobis prxftitam ä Superis. Omnü profcäo viäorta a DominaDeo efl. Melius quoque ab omnibus drjudicatur, gloriose in bello oecumbere, quam in_»continua vitamagere fimtutc. Reminifcamini etiam fermonis hujus, quem vos plerum-queaudhTe opinor: Omnibus , qui patriam juverint, auxerint atque tutaverint, definitumeife locum cum Diis in cceleftibus, ubi beato felicique fruentur jevo atque fempiterno. Nonvos terreat horridus in armis inimicorum afpeftus. In animum perducite veftrum , quo-modo gladius gladio repnmkur, ac umbone repcllitur umbo. Duntaxat fortiter ac animo-fo pettore, dum opus eft, perfiftite. Dii omnes juftorum duces pradiorum fortitudinem Stpromtitudinem vobis adminiftrabunt. Quam ob rem agite, 6 cives, fi impetum in vos ho-ftesfecerint, forti & intrepido ipfis animo, telis , bombardis atqve tormentis refpondeatis.Qvx verd ad providentiam humanam Sc bcllicam perrinent neceflütatem, plura ac melioraquam hoftibus veftris vobis adfunt. Äuiim profettö vobis, omni dubio amoto, fi perfti-teriris , vittoriam polliceri. Eamus igitur, optimi cives, certä ipe confifi: audacia minimefervili pio hbertate 8c juftitia depugnaturi. Acclamantibus omnibus eamus. Tunc iterumCapitaneus filentium indixit, Sc fubinde in hunc modum fari eeepit: Tandem, 6 chariltimi,ut etiam verbis finem faciam, video equidem nobis hoftes viciniorem ponere pedem. O.mnes hoc uno vos exoratos velim, vota faciens, proximo ut feqvente Sabbatho abftinenti-am in pane St aqua, in fpem vi£toriae s Altiffimo 8c fancYis fuis perfolvatis. Iterum omni-bus hilari voce, fe id fponte faäuros, promittentibus, demum verbis dicendi finem fecit.Tunc mox equitibus intra curruum caftra Teceptis, ac aliis in ordinem fuum difpofitis, ca-ftrisque quadrigarum ultra progredientibus Dux equitatu fuo, quo femper fuperior erat.»(funt, qui dicant, ipfum fupra duo millia equitum expedkorum in hoc fuo exercitu habuis«fe) ab uno latere curruum caftjis adeft, St citato equorum curfu, tanquam in caftra civiumirrumpere vfllet, exercitum civitatum invadit, telis ac laneeis inter confertas civium turmasprojeetis. Nee minus contra cives impigre omni armorum genere fuis hoftibus reiponde.runt. Et poftquam modico temporis intervallo, dum itidem hoc Dux feeunda 8c item ter-tia vice, conatu ateentaret maximo, exiftimans, civium animis terrorem hoc modo ingeripofle, femper retrocedere cogebatur. Sed ubi exercitus utrinque in locum pervenifleipne«memoratum Bleckenfiedium, quo Dux peuitatum fuum antehac fe expcclare juiTerat, Chocnamque loco totä vi hoftes aggredi meditabatur") Dux illkmachinis 8c tormentis fuis collo-catis acieque ordinatä, in quam homines agreftes 8c rufticos, quos pallia , togas Sc farcinasfuas, quibus vi£tualia ferebant,ut ad pugnam expeditiores forent, rejicerejubet, ad ma-chinas tutandas inftituit. Ipfe verd a pofteriori parte cum equeftri fuo exercitu ac una cumhis peditibus , quos provinciaks minißros , vuigarker verd LandesKnechte appellant, caftrajcivitatum dirumpere atque globum civium ab invicem feparare decrevit. Fuit eo in loco(quia paludinofus erat) agger, ad humanum tranfitum faftus; qvem dum civitatum exer*citus pertranfire conatur, ac usqve ad rivulum, qui aggerem praeterfluit, perveniflet, Duxex alia parte aqvae tranfitum civitatibus prohibere multo ftudio laborat. Hie dum tali modoambo hoftium exercitus fibi invicem obviant ac mutud coneurrunt, ex utraque parte hofti-

N - libus