90 TELOMON.
Veruntamen pleraque ad hos Principes loca, legitimoSchxreditariojurefpettantia, vel peralienationis vel impignorationis viam iftomtn manus frincipum evaferent. Fuit deniqvetanta olim & tarn fpatiofa atque extenfa his Dominis potentia Sc auctoritas, ut, quicquidtemporalis inter Rhenum 8c Albim infignes fluvios junsdictionisdaufum fuerit, iftorum_*au<Ltoritate & potentia Principum gubernaretur. Sed quoniam hac noftra tempeftate Prin-cipes praememorati, (etfi nefciam quo fato) bellum ingens adveiCasCuam Brunfviciammo-verint civitatem: ideo etiam» priusqvam de hoc bello narratio fiat, 'non in congruum appa-rebitfitum, formam, mores 8c fplcndorem hujusce defcribere civitatis. Brunfvkium igiturhodie totius Saxonia: metropolis Sc civitas permaxima, Germanis abunde cognita, licutipluribus apparet ut totius vere Saxoniae centrum '■ aut ei perproximum eft. Per quadrum_»tantum fere longitudinis qvantum latitudinis habens in ambitu fuo fere paflfuum duo milliacomple&itur. Aliquanto Nuremberga major ac Erjfordia minor. Ad orientem dioecefimhabetMagdeburgenfem : ad meridiem vero Harfönicum nemus : Occiduam partem Hildenfe-menfis dioecefis homines 8c Deyfterni colunt; Septentrionem vero Luneburgenfes. Hosquidem circumjacentes fines hodie ömnes Saxoniam appellant. Etfi etiam latius extendiflefuos terminos Saxonia feratur, horum tarnen externorum plerique finium olimmagisSIavisquam Saxonibus fuere deputati. Sed cum Saxonicam linguam multum auxerit natura coelifri-gida Scfecunda hominum alitrix: tarnen maxime ampliavit ipfam potentia Principum, quilaepeinnumerabilibusfeptipopulis, alienas terras, pulfisveteribushabitatonbus, coluerunt.Exiftimo quidem Theutonicum fermonem folos in Angliam Saxones transtulifie, quos eam_»invafilfe infulam, diuque pofTedifle non eft ambiguum. Germanos etiam faepe exifle fuosfines ad exteras nationes, ibiqve opida plurima fui moris ac fermonis condidhTe, nonnullavero in fuam linguam vertifle conftat. Principium autem Brunfvicia civitas hoc fertur ha-buifie modo, llluftris Princeps ac Dominus Saxonia Dux Luäoljfm, fecundogradu -dlFedeki»'do prim» SaxonU dace, cujus Wedekindi fepultura hodie in Engaria Weftphalhae, haud longeab Herfordia fe hominum vifui offert» tres poft fe reliqvit praeter natas tilios : Ottonem, qviconjugem duxit, Danckwordum 8c Brunonem t qvi in cxlibatu fine conjugibus permanfere^.Hi igitur fratres duo poftcriores ad Annüm poftChriftumnatumfexagefimumprimumfuperoftingentefimum, regnante Loduico fecundo, dum bina hoc in loco, ubi nunc Brunlvi-cium fuum habet fitum, caftella collocaflent, brevi profeito tempore tanta hominum fre-qventiahunccoepitlocumincolcre, ita ut temporis curfu inmagnam populofamqvecoalne-rit civitatem. Brunfuicium igitur qvafi Brunonu vicus, ab altero fratrum , civitas eft appellata.Hanc urbcm perlabitur Omira fluvius, cui origo Hartonica fylva, duasqve in partes civitatemfcindit: omncm immundiciam fecum trahens, variis undiqvepontibuscoopertus. Anima-rum vero cura unius portionis ejus civitatis Halberßadenß; alterius autem Hüdenfimenfi Spifco-pit, fecundum dire&am fluminis interfe£tionem demandata eft: Totaqve urbs in pianole-det, mccnibus ac föflato duplici profundiflimo, 8c aliqvot in locis triplici, acqvolibctaqvisftagnante munita. Valium etiam inter foflata Crasfiflimum percircuitumdu&um, variisar-borum confitum generibus fuit, in qvibus plurimas aves, qvas qvafi perpetuo vere fervatodulcisfime modulabäntür, Turres qvoqve 8c propugnacula cxcellunt: hincatqveint'eper-politae plateae : familiarum magnifica* 8c ornatiflirrue domus, hominum ccctibus femper frc-qventia compita. Inter alia vero ürbis aedificia auguftiori qvadam amplitudine pra:ftanr_jipfa magna DEI templa, ac dclubra fanclorum, qvae non minus ditia qvam ornata rclucent.Domus autem facrae tali a fuis qvaeqve tribubus pietate coluntur, tali religioneobfervantur,ut incertum fit, magis laudandum an mirandum fuerit. Habent Sc ipfacmatronacligneasintemplis cellulas, a fe invicem diftinftas, qvibus divina profpeclant. Civium tarnen xdesnon fuperbx atqve elatac nimium videntur. Intus vero praeclara infunt cubicula 8c ditiffimafupellex habetur. Et qvia longiflimas rigidiflimasqve hiemes vicini feptentriones faciuntj,remedium qvoqve contra naturam ufus adinvenit. Aulasenim morethermarum unguis do-mus habent, qvas flubas aut aeftuaria dicunt. Et ne fervatuscaloreffugiat, feneftras vitreasapponunt. Ibi cenant,ibi nonnulli artes fuas excolunt, ibi etiam magna pars dormit. Platearumiblum duri filicis, qvadrigarum rotis inviolabile: humanis tarnen pedibus 8c noxium Sc afperum.Putei plures etfi inhacurbefint: aqvaetarnenipforumadpotandumminusfanae reputantuc_j.Cerevifia, quam (*) Mamam aut Mocam ridicule appellant, pro potu, ac quodam atri fapo-ris acido, quod Coventum vocant, homines hüjus loci utuntur. Vini ufus apud ipfos, quiacarior eft, eoque rarior habetur. Fru&us hie omnes abfunt» quibus eft noeivum frigus.Viftus autem five quod folo fuo plura nafeuntur frumenta, five» quod vicinz urbes facil-lime fubminiftrant, ubertim abundat, femperque cerealia Sc potus munera xquo pretio ven-dunt. Quinque hie fora, quinque praetoria > Sc totidem magiftratus, quos confulatus dicunt.Eft autem haec civitas in quinque partes aut regiones, ut veterem, novam , indaginem , wicummfaecum^ quae portiö ultima re&e medium tenet, divifa aefegregata. Quamobrem ne-que praeter rationem ä plerisque pentapolü, quafi ex quinque civitatibus integrata, vocatur.
Cives
(*) Mummt vocatwf.
i