022

GERVASII TILBERIENSIS

dere militum copiam venantium&canum & cornuum ftrepitum, qui fcifcitantibus, fe dofocictate & familia Arturi efle, affirmant. His ergo velut adinftar fabularum decurfis, ad ma-teriamredeamus, non enim (ine juftadubitationequaeritur. curinSiciliatanta fiunt incendia_,ac terrae motus ? refpondeo, quod in terra eft abyfius, id eft immenfa profunditas fic dida, quiahie fundus nobis impericrutabilis j de qua abyflb Scriptum eft: Ruptißmt o?nnes fönt es abyßimaqnx. Juxta hanc funt loca cavernoia & fpeluncae late patentes. In his venti de fpiraminoaquarum coneipiuntur, qui etiam fpiritus procellarum dieuntur. Montes enim & aquaeventos faciunt} montesfuoobftaculo. Natura enim impetus eft, ut contra fortes plus pu-gnet, &Lobflaculummateriaefipugn£ ; Sed&aquaex fuilevitatemotaflatumexcitatac generat.Linde juxta fluentaRhodanivigent flatus &hominesgenerantur ventoii, inanes, inconftantes& in promiflis fuis maxime mentientes. Qualis enim materia, talis materiatus, qualis aer, ta-lisinhumano corpore complexio, necadidfolum effedum fuum oftendit aer quod gravatjSed & velut pix omnia fua labe inficit in totum vel in partem, quod tangit. Linde eft, quod ti-bi, Princepsfacratifßme, & Domine, dico, 0^x06.fatius ejfet, Imperium minm in dimenfione terra-rum, quam fic fine correptione afiia iniqmtate corrumpiob pcrpetu£.defet r lumjußiti&. Ecce enimaudader loquor, &fidelitate, qua tibi teneor, denuncio,quodinter omnes imperii tuiregio-ries non eft angulus imperio tuo commodus, fle omnibus confinibus tuis, regi Francorum,Re-gibusHifpanorum, barbarisgentilium, terra:fandae, Italiae, * tuoregno, Siciliaeque Domi-no, conterminalibus tuis, terribilis aut opportunus ac neceflarius. Regnum enim Arelatenfi,quod (ut eft inantiquiffimisimperiiregiombus) contineturBifuntina, Tarentafienfl, Lugdunen-fi ; pro capite fuo antiquifliino Vianenfi, Arelatenfi, Aquenfi, Ebredunenh provineiis circum-cluditur, quafinodus retiadi (*) comminatoriamfacitfententiamfiiaftrenuitate, acceflus-que facilitate, regno Francorum ; maritimx,potenti adituquefacili terrae Hifpanorum,ac gen-tilium Africanorum j levi ac brevi Alpium cotiarum tranlitu, multitudini Lombardorum,Januenfibus, Pifanis ac Siculis aliisque tuo imperio fubjedis adjutorium ex tua voluntate ferropoteft, aut ex contrario tuo motu nocumentum. Eft tx\\Wi.gens,quamprot>incialem appeUamus yconfüio perfpicax, opere, cum vult, efficax, promiflis fallax, ilnearmorum pondere bellicofa,profuapaupertateincibandolarga, innocendo infldiofa, inter probra taciturna; cum locusaut tempus iuppetit, malefa&a memorat, bellonavali circumfpe&a & vidoriofa,caloris patiensaefrigoris, famis ac faturitatis j gensinfubftantiatenuis, quiavult,&abundantiäpacisaffluens,quandovult. Si dominumcontinuum [haberet] quemtimeret, nullagens citius frangere-tur ad bonum, nee ulla, quia non eft ä quo regatur, paratior eft ad malum. Terra prae omni-bus fruduofa, fälibus,pifcibus,carnibus, omnimodis venationibus, lapidiciniis, ftagnis,lacu-bus, montibus, paludibus, fontibus, rivis, fluviis, nemoribus, fylvis ac pafeuis deliciofa_,.Cum in omnibus abundet, in iblo redore bono ac principe egena eft. Tibi hoc eft, Domino,quodimputetur, qui caputtenes imperii, &cummembraextraneamoderaris, quod non mi-nus efletcommodum regnum, moderaricontemnis. Hoc hadenus. Ad materiam redea-musjamcoeptam. Venti, utdiximus, de ipiramine aquarum coneipiuntur, qui,ut praemifi-mus, ipiritusprocellarum dieuntur, & hifuo ipiramine aquas maris, per patentes terrarum_»cavernas, inabyflimiattrahunt, &eainundante, iterum magno impetu repellunt. De hisquoque ventis fit terrae motus. Nam venti, coneavis locis inclufi, dum erumpere geftiunt,terram horrore & horribili tremore coneutiunt, eamque tremere faciunt. Hinc etiam fit ter-rae hiatus, dum loca coneava, continuis aquis fragilia, ventis coneufia rumpuntur & introrfuscadentia in hiatum aperiuntur: unde multae civitates abforptae funt. Hoc autem eft in terra^tremor, quodinnubetonitrua; hie hiatus, quodibifulmen. Fiunt autem cum terrae motuinundationes maris, eö videlicet fpiritu infufae, velrefidentes finu reeeptae. Linde tellus Si-ciliae cavernoia acfulphurea&bitumineftrata, ventis & ignibustotapatet, fpirituque intror-fus cum igne certante, multisfctpe locis fumum autvapores vel flammaseruetat, ventoquoacrius ineumbente, arenarum lapidumve moles excitat. Inde mons Aetna ad exemplum ge-hennaetamdiutinumeru'duatincendiumj quod infularumAeohdum dieuntundisnutriri, dumaquarum coneurfus fpiritum in unum profundum lecum rapienstamdiu fiiflbcat, donec terra:venisdiffufusfomentaignisaccendit. HincScyllaeicanes latrare finguntur, dum proeul na-vigantes undarum fremore terrentur, quos forbente voragine colligit arftus: fimilique de cau-fa in aliis etiam terris incendium furgit & gehennam protendit. Ad haec juxta Siciliam funtv>öütx.AeGÜ£if?fu/-£abAiolo Regedidae, quiRexventorumfabulosedefcribitur, quae etiam Li-

pares

... ,1 -------------------------------------- ■

(*) f. reticuli.

I