iS

INTRODUCT. IN TOM. III.

explicatLexMunicipalisGoslarieniL tit.Ttau. Vredebrake art.124. & carbonarius,fuforautfeparator,(hodicÄ////f;»^,y&^,?r,^r^fr)fylvanoaufertmercedem ( de Wirt) eumpropria autoritäre capere poteft. Wiß autem eft merces hebdomadaria, qvx feptimanaqvavis folvitur, ut explicatur tit. de teflibus, art. 16. Et hoc mercedis genus nunc qvoqve a-pud fodinas in ufu eft. Pergit diploma: lidem et tarn Sylvani in bonis fws non debent pan-dari [ pignore capto premi ]pro ahqva caufä, mßtantumpro reditibus Imperii, qDos de fol-ltbm folvere debent. Syhani, cpi caßas habent in locis campeftribus , de duobus follihts , [ qvifcilicet adhibenturinofficinisfuforiis] qvakbet feptimanalotonem argenti fohere tenenturImperio bac de caufa , ut liceat eis carbones adducere , de qVocunqve loco ipßscfi opöortunum.Nempe olim qvi fodinas colebant per fylvas, pro arbitrio fuo etiam extruebant officinas fu-forias,utnemus,utrivusplacueratj utaqvaeadfoilesagendos,lignaadignem alendum inpromtu eftent. Hodie ne fylvas vaftentur, omnis officinarum fuforiarum inftitutio & curaad Dominum rediit, cujus eft regale jus fodinarum. Illud qvoqve non fpernendum Privi-legium RexGoslarienfibustribuit,ve!firmat 7 (in qvo etiam fuo ipfe juri confulebat ) utmtUiliatumßtdaredomumfuamEcclefamß-veruLtur , tf EccUß £ argentum tribuatur ; utetiam Regijmfuum nonpereat. Id qvod repetitur & cxtenditur in legibus iffis Munic'ipa-libus tit.de bomsb&reditariis art. 4p. ne Clerkus aut extraneus acqviratbonaimmobiliafeu hatredkaria, aut cenfus in illis,(ine confenlü fenatüs. Similes leges pailim recepts funtnecetfitate ipfa fvadente, ne tandem pleraqve bona privatorum immobilia in mänurn ( rei-publics ) mortuam devenirent, qvod & Galli vocant: ritain morte. His legibus fe acerri-me femper oppoiuere Ecclefiaftici,& maxime Pontifices Romani,Cleri utilitatem bono polpulorum praferentes} eaqve de re gravifiimam nunc litem inter Curiam Romanam &Ducem Sabaudiae agitari ajunt.

Venio ad Leges Metallicas feu Todinarias Goslarienßum ; qvx non minus confervarimerentur, qvam Municipales. Utrasqve in eodem codice Manufcripto Bibliothecx Au-guftaeSereniirimiDucisGvelfebytanireperimus,cui eum intulit Illuftris Vir CancellariusScbwarzkopfius. Legibus Metallicis qvidam recentiore manu, ( feculo reformationis o-pinor, fed anteqvam jus montis Rammeisberg ad Duces BrunIvicenfes rediiffet) prafcripfitM. CCC. VI. fed ipfa didio Saxonica ad recentiorem formam accommodatior ; & contetv-taoftendunt,adfeculumfeqvenspotius has Leges pertinere, nifi vetuftiores interpolatasfuiffe putemus. Sane is, qvi numerum illum afcripfit, annotavit ipfe: decimas in monteRammesberg cum jurisdiclionelex-virisGoskrienübus feu Confulatui venditas elfe a no-bilibus de GeUvifib A. D. 1356. qvi pignoris jure ä Ducibus Brunivicenfibus habuiffe fcribun-tur. Nam Hcnricm Les ä Friderico I. Imperatore anno 1157. obtinuerat Comitatum Uto-»wcumForeftoinmontanis//^,&0//ö7. üux Brunfviceufis a Fiiderico II. Imperatoreobtinuerat decimam & alia jura Imperii in monte Ramesberg, anno 1255. At Goslarienfi-bus hax poflidentibus, eo res proceiTerat, ut jus omne Ducibus negarent. Nam. ut at>pen-dix, his legibus in fine adjeda habet, cum anno 53. (intelligo 1453. fqvidam Tjh Timmermanlententiam rogaüet, utrum, qvi fodinam metallorum novam aggredi vellet, ä DucibusBrunfvicenfibus eam poteftatem petere deberet, aut ä judicio Impcriali \ qvxiitum ex eo eft,ubi fodina fita eilet ? ille ad Rammis momcm inqvit. Qyointelleclo, refpondit Senatus'nullam ä fe Brunfvicenfibus Principibus ( der Herßbop van Briwßvivk ) jus ibi concedi. Sed'res longe aliter cecidit. Nam tandem anno 1527. Henneus Dux Brunfvicenlis, qvi junior( comparatione Hennei CeÜenfis) dicebatur, jure relmtioms regale fodinarum jus deeimam-qve in Rammesberge recuperavit. Sed cum alias qvoqve fodinas aliaqve jura, tanqvamab eodem jure Imperii beneüciario pendentia, f ibi vmdicaret; Goslarienfes autem , tan-qvam aliunde qvaefita, retinere couarentur: res ad bellum pervenit, cui etiam Smalkalden-les foederati mifti funt, qvodqve majoris pradudium. Sed tandem reftituto Duce compo-htisqve Imperii rebus; inter Ducem & civitatem transaftio facla eft anno 1552. qva in cate-ras qvoqve fodinas jusÖuci cefnt, cum jurisdiciione omni in Rammis monte ßc jure propoliimetalloruni,&plerisqve omnibus controverfis. '

Leges autem, qvasedimus, ad illud pertinent tempus, qvo Goslarienfes monte &fodinarum jurepotiebantur, in qvibus antiqviillmas Montanorum, metalla exercentium,

con-