CHRON. CITIZENSE, 8^

Circaidtempusarsimprimendi libros primum in Germania exorta cd MoguntiaeperPetrumGutcmbcrgum,equcrtrisordinis virum, qüifölctkittimoingcßio no-uam fcribendi artem, iimul& nouum atramcnti genus quo impreflbres tantumv-tuntur,excogitauic. Magnumcertcacvcrc diuinum munus. Tantum«nimvno d.cabvnohominelicei'arumimprimitur,vcl(vtLatiniusloquar)roimisexcuditLir,quan-tumtotoannoapluribusfcribinon potuiflet. Q.uod vno verfu Campanus die difer-tiflimus Aprutinuspontifcxelegantürimecxprcüit:

Imprimit itle die,quam um nonfnbituranno.Pra>di£tisquadratilludGermanipoeta:. Itacnimpcr quandamexcellentiamDo-10 ftorem Sebait.Brantappellare iolco.

Nuper ab ingenio Rhenantgentis & arte

Librorum emerßt copia Urga nimis.Etqui diuitibus vix regiobueneratolim,Nunc über in tenui cernitur cfle caß :Gratia Diisprimum,mox impreßorthm aqua

Granu,quorum epera h<ec prima reperta via eß.gu<t doclos latuit Grdcos, Ualofy peritos

Ars noua , Germano vertu ab ingenio*Anno Domini mcccc l v, Nicolaus pontitexiummus Roms debitum natura2 o foluit, anno pontiticatus fui o£tauo : cui eodem anno fucccilit omnium confcniucardinaliumCalixtustertius,homodecrepitus,habens ixxxvi peneannos, adhuc.tarnen viribus vegetus dum eligerecurrlicetpaulopoft derlcere eeeperit. Fuit autemvirmagna;prudenua:>iuititia:&a:qiiitatis,bona: vita?,&Iaudabilis tarna?, infignifquecanonifta.

EodemannojGodfridusepifcopus Herbipolenfisobiit: cui loannesdc Gi um-pachjeiusnominiscerciusifurFcdusinpontificacuccclefix'^ircibuigenfi praefuican-nisvndcciru,

Eodem anno prineipes adolcfcentiores, Erceftus videlicet & Albertus fratres

filijFridcricifupramemoratiducis Saxonia;,ex caftio Aldenbürgend'per Comadum'3° Kauffaudaciflimumequitemlubtra&ifucruntnocTic , & abdu&i. Se<l a&frifequencjbus,dumin Hercyniafyluaapud quendam carbonarium pueros lafTos & ramelicosreficeret 1 deprxhenfus,cumipfanobililfimaprat:da cumingentiFridericiducisArpro-uincialiumtatitiareduclruscftj&capitalifententia plexus. Erneltus patriexpoftiue-ceflit in ducatu&eledoratu.duxitqjvxoremElizabcth.filiam Albern ducis,liauaria?,dequoctiaminfra fubanno defunttionis eius dicetur amplius. Porro Albertus fa-ftuseft ftrenmdirnusatquebellicofifsimus.Quarc &Teutonicus diftus cd Achilles.Multisüqiudembellisinrcrfuit.-multaprxlia rortilsimc gefsit. InSicambriaenim,ideft Gelria caihapofuitjliatauoSjideftHolandinos^ciefuditjEburoncsddeftProban-tinos,inditionemaccepit,vbiaMechlinisin(larnuminisvenerat!ise(t,licctaPruxel-<J0 lenilbus,quodeosin vniuerfum omnes genibus /erpentes, ßrclaues ciuitatisobuiam

rerentcs,vixa;grcingLatiam receperit,magistimereturquamamaictui.Morinos, ideftFlandros 5 exquibusingentespra:dastulit , Maximiliano fubegit. Nullus cltpne-tereain Germaniaangulus,quem noncalcaric.Armatusduxit ex<■ icirusinnumerabi-lesjproftrauitferoci/limoshoftesjFrifonesmaximiscladibusairecit, & totameorun-demprouinciampraeter Gruningen(vtinfradiceturj iugoparere fecir. In congref-uonibusdeniquepugnampnoripfefemperiniit. In expugnationeoppidorum drpemurumpnmus adfeendic. Adiingularecertamencrebris vicibusifuiicarus,nunquamdetredauit, nequevnquamnonproftrauithoftem. Ec cunicflctnon minusrcligioneitnbutuSjquamarmiSjquotidieDeumorabatjVtrdMcontingeretproChriftirideaduer-^rusThurcosmorcemoppercre.Quibusexrebusnoniniunaalcer Carolus Magnus,&

TeutonicusHeaor,Germanicu(queRolandusappellatus. AfthaxhacTrenusamore

prineipumnoftrorumdifta fufficiant.

Anno Domini mcccclvi, Thurcorum circiter centum millia intcrfe&i

uintpropeTaurinumoppidum, quodnoftra xtas Albam vocat,adconfluentes Da-

nubi J Sauiquefitum. Endfaftumeit a ChriftianiscruccfignatisJoanne Capift.rjyifl

Ddd