Lib. V11. Cap. V.

64$

1

pigntuq, 1 j. Angelus eodem verb.num. 1 j.glofla inl.creditor 1. C. de pignerat. all. Barcol. inl.fi firut*» teodemtit. Sc gloffa in eadem lege , & Azor fMi.a. *'«/?.moral. lib.j. cap.f. verf. fecund* obligatio; quandovcro tarn immodicx fuerint, vc illas debitor com-mode folucrc non poflit , vcl cenfentur facti infraudem debitoris, vcl non cenfentur : fi cenfen-tur, in amiflione illarum condemnabitur? fi noncenfentur, tunc fiet intet illos alia compofitio, velcontractus tranfactionis , & amicabilis compo-fitionis in commodum vtriufque.

Tertia obligatio ex parte debitoris eft.vt ipfedebitorpignus repetere non poflit . quo idufqueintegrum debitum foluat creditoris, nee fufficit fiex maiori parte foluat, poteft cnim pignus credi-tor retinere , dum ei rotum debitum non foluitur,& pro minima etiam fortis parte ; vt difponitur inl. quandiu.C .de diflratl. pign. & l. debitorU. C. debite-remvend.pig. imped. nonpojfe, & l.felutum. §.ficre-ditori.jf. depigner.aü. Sc ita docet Azor modo alle-gatus verf. tertia debitoris obligatio.

Ex parte creditoris quatuor obligationcs funt.Prima eft, vt creditor curet ne pignus apud cumpereat, aut deterius fiat.cogitut enim tunc damnapignoris compenfare. l.fi cumvtnderet.%. venitau-tem.ff. depignerat. atl. I. Prttor. §. eft praterea.ff. debonü autboritut.iud. poJftdendü.'Vnde'fi pignus apudcreditorem dolo, lata ,aut leui culpa ipfius pereat,vel fiat deterius, tenetur ille damnum in confeien-tia refarcire, fecus (i culpa Ieuiflima,& fecus fi cafufortuito vel pereat, vel deterius fiat prxdictumpignus ,modö tarnen mora antea non pra^eeiferir,quia mora femper nocet ei, per quem fir, Sc modoetiam non prxcefTerit pactum quöd pignus quo-eunque modo perear, debitori pereat, ita docetNauarrus infitmma Latin»cap.xy.num.io^.adfinem,Sc patet ex §. final. Infi, quibtu modisre contrah. obli-gat. &l. cjutfortuitis.C.depignorat. aß. & l.finali.C.depatlis pignor.rfr cap. fignificante , de pignori-bus. Sc nos iam alibi in lib. 1. de contratlibns ingenere,late diximus.

Secunda obligatio ex parte creditoris eft, vt ipfecreditor teneatur refarcire damnum pignoris , quovfus eft. /. creditor. C. de pignerat. atl. & l. elegan-ter. §. & fi res. ff. eodem tit. Vt fi res oppigneratasvfu male traetauerit, fi feruum , vel equum debi-lem , vel claudum reddat; fecus tarnen äffet, vt ineadem lege habetur, fi illum ob latrocinia , velmaleficia fuacoereuit ne noceret, vinxit , vel iu-dici tradidit.cV: ideo deteriot fieret, ita Azor tom.$.inft. moral. lib.-j.cap.-j. verf. tertia. Vnde peccat con-tra iuftitiam ille cteditor, quivtitur pignore cumnotabili damno debitoris abfque illius confenfutacito, vel exprefTo, 8c nullam habens caufam co-gitandi dominum nonsegro animo id laturum ,Schoc peccatum reduciturad furtum, l.fi pignore. ff.defurtis. Panor. in cap.i. de depofi nifi fit vfus , quigratis apud amicos concedi folet. v.c.vfus libri; itaD.Thom. 1. 1. ^.78. an.i.adG. Nauarr. in fitmmaL1tt.cap.17.nttm.10i. funt enim aliqui cafus ,'inquibus vfus pignoris permittendus eft, im6 Sc iureperrnirtitur.

Primus eft , quando creditor vtitur pignore ingratiam, & commodum debitoris, ne vidclieet extoto, vel ex parte pereat, fiatve deterius. /. cre-ditor. ff.de pignorib. vbi conceditur , vt creditorlocet praedia fibi iure pignoris obligata, eo quödpratdieta pradia foleant reddi meliora ipfa cul-tura, fecus eft in re mobili, vt dicitur Institut, de«bligat qua ex delicto ttifiuntHr ,$. furtum. Pari ra-

tione domns hypotheca; fuppoflta poteft locari,quia zdificia nifi habittf.tur , labafeunr , & per-eunt.

Secundus eft , quando vfus rei nullum incom-modum pignori afFert, nee eft exprefsc creditorlinterdictus , vt fi pignus fit vas argentcum, & cre-ditor femcl, aut bis illo ad conuiuium vtatur ; nambona fidecreditnr debitoremin co confenfurum,vel id permiflurum , vt habetur in cap. dudum 2.de eleu, ibi , ad finem, Cum intentionis noilrs. id nonfuerit.

Tertius cafus eft , quando vfus pignoris taliseft , vt gratis , Sc liberaliter inter amicos foleatconcedi, tunc enim dcbitor creditur probabili-ter huiufmodi vfum ratum habiturus, ita D. Tho-mas 2. 2. cjutft.jZ. artic.i.ad 6. qui, vt iam dixi-mus, exemplum ponit fnlibro pignori dato,&Azoi fora.3. inslitut. moral. lib.-j. cap. 7. verf. Anvcro,

Tertia obligatio ex parte creditoris eft, vt com- 10.putet in fortem , hoc eft, in partem folutionis de-biti omnes frudtus, quos ex pignore pereepit, &confumpfit, Sc fi alij fuperftites fint, aut fortemexcedant , illos reftituat. /. creditor. §. vltimo. C. depignerat. atl. & l.fi pignore. f. eodem tit. & cap. \. devfuris , Sc ita docet Azor modo allegatus , verf.4,.obligatio.

Quarta obligatio ex parte creditoris eft , vt \\.integre fibi fuo debiro foluto pignus creditorireftituat, hoc enim ex^ipfa pignoris fubftantia, Scnatura prouenit, huiufmodi enim pignus datumfuir creditori.vt illud fibi retineret,donec debitumintegrum fibi folueretur, vt infra clariüs dicemus;qnare retinere poteft creditor prxdictum pignus,quandiu debitor vnum tantum quadrantem nonfoluerit. l.quandiu.C.de diflratl. pign. nifi in pactumdeduetum fuerit ab initio , vt non foluto intra cer-tum rempus debito, pignus venderetur ; teneturtarnen tunc creditor admonere debitorem, tempusefTe elapfum , nifi tarnen exprefsc conuentum fue-rit,ne talis notificatio efletnecefiaria.^/iVe»«*««-«.ff. depignerat. atlion. glofTa ibi, Angelus verb. pignus§.7. Nauarr.«'« fumma Lat.cap. 17.num.104. . Imö etfideduetum fuerir in pactum , ne elapfo temporevendatur pignus, adhuc vendi poteft acreditorc,fi illud debitor non exttahat , trina admonitio-ne facta , vt illud luat , modo inter admoni-tioncs illas , feu notificationes triduum inter-iectum fir. Si autem nulla fada fuit conuentiode vendendo , vel non vendendo , vnica tantuntdenunciatio fufficit, vt tranfactis duobus annispropria authoritate vendi poflit. l.finali. C. de iu-re dorn, impetr. Angelus modo allegatus , Syluc-fter verb.pigntu, quaft. 1 o. Nauarrus item allegatus&alij , non autem ante hos duos annos fine au-thoritate iudicis ; Sc vero fi creditor bona fidepignus minoris , quam fibi deberetur , vendi-dit, poteft reliquum ä debitore perere , q emad-modum etiam , fi pluris vendidit .reftitucre te-netur, ita Angelus Sc Nauarrus allegati. Sed hieinfurgit

Prima dubitatio , an promitrens dare fideiuf- 12.fores pro debiro , liberetur a permifEone dandopignds inuito creditore. Et an promittens darepignus liberetur dando fideiuflbres ? Refpondeoillum , qui promifit dare fideiufTorcs , non libe-rari dando pignus inuito creditore. Ratio eft,quia vnum pro alio inuito creditore folui nonpoteft , etiamfi melior conditio offeratur , ma-ximc , quia labot eft in cuftodieoio pignore, &

periculura