532 De tranflat.dominij per vlt. volunt.

50.

J r «

f i -

1

Neque obftatqubd ex ea rcuocarione fubpullu-let deceptio dcfun&i -,qui noninftituetct fuperfti-tcm coniugem,ficrederet cum reuocaturum infti-tutionem factam: bic cnim nulla datur decepcio,vt fupponimus , quia ä principio, cum ambo tefta-mentum condidcrunc, animum , & intentionemhabuerunt implendi illud,& non reuocandi.poftearourauit alter cum animum, & vfus cft iure fuo,re-uocando factum teftamentum, quod ipfe,qui raor-tuus cft, fimiliter poflctlicite emccre, fi alter prae-mouerecur, & ipfc fuperftcs eiTet; & fi putauit al-tcrum non reuocaturum teftametum, ipfe fibi im-•puter, qui naturam vltimarum voluntatum reuo-cabilem effe feiens id fecit, quöd fi nunquam talecredidit, autteftamentum ca forma factum irreuo-cabilcm eiTe credebat, fuae ftultitiae vitium hoc tri-buat, vt bene refpondit Iurifconfultus in A4, ff. dendimendu legat. & in l. cum donationü,C.de tranf-atlion.& inl.fi quü domum t §.ifflocatüh^Valhfc.tom.i. conßult.-j. num 7. poß medium. Corneas con-fil. 1 f9. ineipit,In hac prtfumptione, ctl.i.lib.4. &Couarruuias de teßam. i. faxt, num.%. Baldus in l.cum Artemidoram. nur».\\.& it.C.vt inpoffeff. le-gat .Habuit enim erroremiuris.qui error nonpotefttribuere valorem a&ui, aut mutare fubftantiam il-Iius,faciendo illum de reuocabili, ineuocabilem,vt bene probat textus cum glofla in l. Lucius , §.Sempronia.ff.de legatis 1. & Baldus, Fulgofius.Are-tinus>Corneus,Alcxander,omnes num.x.in l.fifra-ter, C. qui teßament. facerepojfunt. Angclus in I.4.ff.de inofßc. teß. Iafon conßl.6i.col.i. übt. Deciusconßl. 489. nttm.6. Ioannes Dilectus de caut.vltim.volunt. üt.i 1, cautela ^.num.z. & Vallafcus tom.i.confult.y. §.vltimo.

Confirmatur exeo-quöd maioratus conftitutusa viro,& vxore ex vtriufque bonis in fauorem ali-cuius per tcftamentum , vel aliam vltimam volun-tatem , poreft ab altero illorum reuocari, mortuöalcero,vt communiter tenent Doetores,Couarr. al-Icgatus ,Mo\in.lib.i.deprimog. cap.n.num.^. ver-fic. in primaßecie. Burgcnf. concluf.6. k num. I z 1 <?.vfquead njo. vbi id latiflimc ampliat.

Requirit ius commune in l.i. C. de teßamentis,& nofttum ius Lufitanum Hb. 4. in nouis ord. tit 80.§.4. vt teftes teftamenti fint liberi, aut pro talibusrcputentur.Hic autem iam infurgit dubium.vrrumvalidum ac firmum fit teftamentum , in quo Reli-gion* etiam fratres minores & praedicatores teftesfuerint. Ratio dubitandi cft , quia Rcligiofi nonfunt liberi,nee propriam voluntatem habent, to-tam enim illam involuntatemfuperiorum tranftu-lerunt. Sed communiter refpondent Doctorcs, af-firmatiüe, idque quamuis in eo teftamento mona-fterium illoruminfticutum fit, quia non funt na-tura Sc conditione ferui , fed liberi: ita Emanuel"Rodrigues tom. ?. regulari, qutfi. yi.art.i. Viuiuseowmuntum optn. tom.i. lib.6. tit.i j.?/.84. MichaelCraftus tom 1. commun. opin.ttb 4. tit.io.num.ifO.Molina tom.i. deiuß. dijput.117. traft.1. §. vtrumautem. Iulius Clarus §.teßamentum, quaß.fj. verf.vlteriits qus.ro. Panotmitanus , & multi alij, quoseitat Antonius Gomez adleg.\. Tauri> num-181.Ncc refett quöd totam fuam voluntatem in fupe-riotem tranftulerint, quia id non facit eos natura& conditione feruos; foli autem ij, qui natura, &conditione fetui funt, aut pro talibus habiti,tcftesefTe non pofiunt in teftamentis. Ait tarnen Anto-nius Gomez cum Fabro, quem citar, id intelligen-dum eiTe , modo tempore teftamenti licentiam adid habucrint obtentam ä fuis fuperioribus, aut te-ßamentuni de numero illorum finr.qusc poft mor-

tem teftatoris indigent publicatione iuridica, mo-do tempore publicationis facultatem habeant adtcftificandum.Verüm id non admittit Molina. Ra-tio illius , & optima , cft ; quia cum teftimoniumReligioforum nullibi in iure reperiaturnullum, li-cet male faciant Rcligiofi , fi abfque fuperiorurafacultatc teftentur , non apparet ratio,ob quam il-lorum teftimonium fit inualidum : maximc , quiacaeteri audtorcs abfolutc , & abfque vlla limitatio-ne loquuntur, & hanc efTe communem confuetu-dinem teftantur Iulius Clarus ditt.qusß. j j. n.y.

De Clcricis confpirant omnes Dolores, efte J3.idoneos teftamentorum teftes , ctiam (ine faculta-tc fui Epifcopi. ita Molina allegatus.

Quatenus tcftamentum fit validum per rclatio- J4.nem ad fchedulam , in qua nomen haeredis fcii-ptum eft, diximus fitpra, num. 11. & 1 3. nunc in-quirimus , an, vt teftamentum fit validum.fatisfir,quod hacredis inftitutio fiat per nutus,& figna , annecefte fit, vt voce , vel feripto exprimatur i Et di-cendum eft,non fatis eu"e,niuibus , & fignisad ah-quem dirediis hxredem monftrarc , atque expii-mere, fed neeeife ciTc vel voce dcarticulata illuraexprimere, ita vt ex voce inielligant prasfentes»quem vcllet ipfe hxcedem inftituere , licet balbu-tiendo, & tarde illum proferat, vel feribendo pr< «pria manu illum declaiare : patet exprefsc in l. iubemtu,iim€ta l.quoniam indignumfi. de tejtam. ccv.'ligicurque ex /. diferuis , §.vltim. C.quitißamentafacerepoß. Et vero licet tutius fit, vt teftator pro-prio ore nomen hecredis pronuntict, fufficict ta-rnen , fi interrogaturä tabellionc , vel ab aliquapriuata perfona, an vcüt Titium inftituere fuumhacredem,ore fuo refpondeat, volo,aut faciatquidfimile, quo fe id vellc declaret. ita gloffa reeeptif-fima in l.iubemw,verb.qitemadmodum , C. de teft*-mentis. Molin. tom.i. deiuß.traft.2.. dtß.12.7. init-§. illud etiam obferua. Couarruuias in cap. cum tibi,deteßam. num.A,. vbi citat Bartolum , & plurimosantiquos. Antonius Gomez ad leg.$. 7auri,n.109.de Gregorius Lopez ad leg. $.tit. 7$. partit.6. dum-modo tarnennbntomnis fufpicio fraudis, & clarcconftet eam fuifle teftatoris voluntatem fui tunctemporiscompotis , vt ait Iulius Clarus Ub.$ [en-tern, qutß. j6.pcr multos , &multaiura<* num.i.vfque ad 7. vbi in num.6. bene addit, fi talis inter-rogatio hat ä perfona fupeeta, in eo cafu , attenrafufpicioneinterroganris, & ftaru vltirni mortis ar-ticuli teftatoris vehementem fufpicionem rcfulta-re ,quod teftator proprer fuggeftionem, Sdmpor-tunitatem illius ita refpondeat, quam quöd illiusfuerit vera voluntas,& in eo cafu opinionem con-trariam fequendam eile cum Alberto Papienfi,quem citat*» mm. 1. quam his duabuscireunftan-tiis coneurrenribus communiorem alFcrit Socinusianiorconßl.iSi.Hum.iy.lib.i. & Gulidmus Pon-tanus in l.i.§.ß qnis ita, ff. de verhorn?» obliga-tionibm.

At licet in foro foli ad valorem teftamenti nc- y c.ceftaria fit inftitutio harredis, qualis adhuc expli-cataeft; in foro tarnen poli,fariscft,fi velnutu fiat,modo certö, & indubitabilirer confter eam fuiilevoluntatem teftatoris, qui tunc pleno, & perftdoiudicio vtebatur, vr bene notauit Mol. d.dtjp. 11 7.§ licet autem,& tota dijp- 8 1 .

Quamuis autem hacredis inftitutio folo nutu S&-fadta, de iure comuni fit inualida , non tarnen eftinualidum legatum , aut fideicommiflun) foJo nu-tu factum.vt patet ex l.nutu,ff.de legatis 5. & l.cumproponebaiur.ff. delegathi. docet glolFa inLiube-mHf,C,de teßam. Sc eft communis fententia, quam

fi?quuntur

\