Lib.Vr. Cap.XX.

621

& anim« ipfius dcbitis , aliquid moderatum ipfedcrrahar.p Lcgata,quae dcfun&us vltra expenfas congruen-

tes pro funere illius fa£tas, iubet in teftamentopro änirna fua fierijdetrahenda funt de tenio illius,de quo ipfe libere teftari porerat. ita Molina tom. 1.de iußiria, dijf. 1 3 f. %.ex di<\u de fVieris impenfa.Sc Gama deeij. 108. num. 5. nam fi Gama ibi vulr,vt veftes lugnbres famulorum deducenda: fint extertio defun&i, non ex communi aceruo,iuxta fu-prä dieta, cum tarnen perrineant ad funus, & ex-penfas funeri; ingrediantur , cur id etiam non ve-let de legatis , qua; ad expenfas funeris non perti-nenc.

I o. ' Similiter expenfa: funerum vnius coniugis alte-fo fuperftite de confuetudine huius Regni Lufita-nia: confentanee ad ius commune , Sc ad omnemxqnitatcm naturalem dedueuntur ex bonis com-munibus vtriufque con iugis.quando matrimoniumcontradtum eft charta dimidietatis : quando veröcontradtum fuit matrimonium per pa&um dotis,Sc arrharum , extrahenda: funt de lucro communi,fi aliquod acquifitum fit; fi verö nihil acquifitumfit, cenfetur dos data pro alimentis vxoris, Sc proexpenfis cum illius corpore faciendis vfque ad fe-pulturam , fi illa priüs emoriatur •, Sc ideo extra-henda: funt ea: expenfa: ex parte rrnriti dotantis. Sivetö prxmoriatur maritus, vxor fnperftes aeeipitfiiam integram dotem , Sc expenfa; funerum admatitum,& hauedes illius fpcctant.itade hac con-fuetudine liquidö teftatur Molina Theologus torn.i.de iuftttia,dijp. 132 .§.»« hoc eodem Regio, quae con-fuetudo,vt dixi,eitconientanea adiuscommunem,Sc naturalem atquitatem.

1 1« De iure Regni Caftclla; l.^o.Tauri, qua: eft /. 13.

tit.6. hb. f. non*. colletiioms, expenfa: ordinaria: fu-nerum vnä cum casteris defunc"bi legatis dedueun-tur de Ibla quintapatte bonorum adillum fpe&an-te, de qua ille folum libere teftari poterat y non detoto acerno bonorum, etiamfi reftator contrariumin teftamento pra:cipiat.ita idem Molina §.<« RegnoAHtem CaßelU. Antonius Gomcz ad diel am /. 50.Tauri.

lt. At verö , quando defunchis in Regno Caftella»

defeendentes relinquit, cum quinta pars bonorumfolüm ad defunc^um fpedket,vrde illa libere difpo-nat,dubium eft, an quando afeendentes fnccedunr,deducendae fint huiufmodi funeris expenfa» vnäcum caueris legatis de tertio bonorum defundti,an de omnibus defun&i bonis , iuxta difpofino-nem iuris communis ? Sc hac de re partita eftopinio.

Prima docei deducendas eftc de tertio. ita Co-uarruuias in cap. Raynaldiu , de teftamentis , $.3.tium. 1.

Secunda , & probabilior affirniat, deducendaseiTe de omnibus bonis dcfuncli: cam docenc An-ronius Gomcz ad l.^o.Tanri. Sc Mplina tom.i. deiuft. dijp.tiS- f-** Regno autem CashlU. ex optimofondatnento. Primb ex co, feilieet, quia exceptiofirmat regulam in contrarium,vt eft commune Iu-riftarum axioma : in/.autcm illa 30. Regni Ca-ftella: folum fit exceptio ä iure communi, quandodefunetus de folo quinto poteft libere difponere,atqueadeö.quando reliquir fiIios,& defeendentes,quia in eo folüm cafu de quinta parte fuoraro bo-norum libere difponere poteft ; quare in reliquis,hoc eft, quando folüm habet hauedes afeendentes,ftandum eft iuri communi difponenti in eo cafu.detem'afuorum bonorum parte pofl~e defundlum dif-ponere. Secundb ex eo, quöd iuxta du&um natura?,

patres thefaurizant filiis, non verö filij parentibus,iuxta Apoftolum 2. Corimh.n. quam ob rem legi«tima: üliorum debenr eile in iure magis fauora-biles , quam afeendentium ; quare , ne filio-rum,defcendentiumve legitima; minuaneur, ftatu-tum eft in Regno Caftella:,vt folüm in cocafu,quoparentes filios relinquunt, de £blo quinto libereteftari poflent.

Mortuo vno coniuge , altero viuo fuperftite in I J«Regno LufitaniatjVt patet ex nouis ordinationibusÜb. 4. tit. 97. confuetum eft, vtfamilia de boniscommunibus alatur , quoad vfque pattitiones adfinem perducantur, nifi fnperftes coniuxin morafit partitionem tradendi ,mora enim femper nocetei,per quem fit,vt probat Syluefter verb.msrajnitio.De communibus tarnen famulis , vcl ftatim , veltemporis progrelhi, etiam antequam ineipiat, velfiniaturipfa partitio , folutis ex communi aceriK)ftipendiis,vt »«»j.7.diximus,difponitur,vt expenfa»minuantur : Sc coniux fnperftes fuam partem aeei-pit, de qua viuat, atque fuftentetur.

De eodem iure Lufitano loco citato, quando ma- j 4,ttimonitim per chartam , Sc contractum dimidie-tatis , fuit celebratum , manet vxor in porteflionebonorum omnium communium , dum partitionesnon fiunt, quod Lufitanc dicitur encabeca decafal,Latine , in capite cafalis, Sz ab illa partitionem ac-cipiunt hasredes mariti ; fimiliter fi vxor pra:mo-riatur,in cadenj poiTefllone manet maritus , Sc abillo haeiedes vxoris partitionem aeeipiunt. Excipebona vineulata , qua; ftatim tranfeuntad fuccefto-rem maioratus, nifi aliqua melioramenta in illisfint fadta , quorum seftimatio fit vtrique coniugicommunis: tunc enim retinet viuens coniux pof-fefllonem maioratus , dum partitio melioramento-rum non fit,prout latiüs difponitur in ordinationi-bus nouis eiufdem Regni lio.A,. tit. 97. in veteribusverö eodem lib.tit.y. §. 1. & 1. docet Molina tom t i.de iuß. dijpa 3 t. §.de iure eiufdem Regni.

In Regno autem Caftella;, <5c in iure communi, ,rin quo folüm reperiunrur contraftus dotis , Sc är-rharurn , fi vxor fuperuiuat, harredes viri manentt.mqiiam familia»caput,fcu in capite cafalis, & abillis aeeipie vxor dotem fuam,& arrhas. Sc csstera,qua; ad illam fpeftant. Interim tarnen dum praedi-£ta dos, Sc arrha: non fuUnintur, manet ipfe in do-mo , in qua erat cam viro vna cum omnibus rebusintra domum repertis.vidc Molinam citatum §. diiure communi.

Si excipias capitale dotis , & arrharum illius 16.vxoris,qüa; per lioc pactum dotis,& arrharum con-nubiuvn conttaxit, ( hoc enim capitale ante omniaviri debita exttahendum eft ) illoque extra&o excommuni aceruo antequam partitiones fiant,vt di-ximus num.-y. ftatim deducendum eft omneas alie-num , in quo oomprehendimus , vt fupra diximiis,ftipendia feruorum vfque ad mortem teftatotis.Prxtcrea extrahenda; funt expenfx ordinaria: fii. .ncris , & quidquid in fa&ione, approbationequeteftamenti, Sc inuentarij bonorum impenfum eft:& prseterea quidquid impenfum eft in bonis fer-uandis , & quidquid fimiliter expenfum eft infumpribus familia; vfque ad partitionem,vtconftatex l.vltima ,§.*'« computatione. C. de iure deliber. Scdocent commnniterDo6tores.& tunc hoc fadoadpartitionem veniendum.

Modus autem, quo partitio facienda eft in hoc i-r.Regno Lufitanis, hie eft. Si defun&us.faclP tefta-mento difeeffit, dedudtis iis, qua: toto hoc capitediximus, aceruus manens tripartitö diuidendns eftin hoc Regno Lufitaniae; & ex vna parte, de qua

libei*c