Lib.VI. Cap.II.

5 7 - 1

6.

ab eodem, qui illud fcripfit, fubfcribatur nomineipfius tcftatoris : fi vero ab ipfo tefhrorc fueritIcriptum, fi non fubicribatur ab il!o,puto non vi-tiari teftamentum , quia fuffieit ,quod tcftator tra-dens illud fcribx, vt ab lllo apptobctur,dicat; hoceftmeum tcftamcntnm-, approba illud : nara poft-quam tcftator fua , vel alicna manu teftamentumfuum fccerit , prxfcnbit ins Lufitanum , vt iliudclaufum , Sc aflurum ipfe tcftator coram quinqueicftibusconditioms, Sc qualitatis numero prxce-dcnti cxplicata* tabcllioni tradat,c*c tabcllio in pr^-fentia eoiundem teftium ipfum ita interroger. Eft'ne hoc tuurn teftamentum ; ipfumqut p~rtnum,& vali-dum vit r Eoque affirmatiuc rclpondcnte , ftatitnprxfcntibus iifdcm teftibus inftrumentum appro-bationis faciat, incipiens in cxtima teftamcnti pa-gina.fi fieri pojlit, fin minus , ponat in ca fuumpublicum fignam,modo ibi prxfcripto innouu Or-dina.t.Ub.Af tu 80. num. 1. fubfcnbantque teftes,& tcftator ipfe, am aliquis tcftis pro co, iuxta for-mani, in teftamento aperto obferuandam. SimulSc eodem tempore, & loco,alias diuerfus locus, Scintcruallum , vitiabit tcftamentum : ita Ncgtcirosflatimali.egandus«#w.8. & Vallafcus confuh. 149.Negreiros in i'itroduchone vhimarnm voluntatum,lib.$. cap.i. num.S. & 9. nouiffime'quc BenedidhisPinellus feleiiar.iuri*mterpretat lib-i cap. 10 ».33.Tabcllio autem , qui alias quam iuxta formulampropofitam , tale tcftamentum fccerit , in primisamiflionc ofKcij punitur.

Dixi non vitiaii tcftamcntum , quando a tcfta-tore fuit feriptum propria ipfius manu •, fi ab conon fuerit fubfcriptum , quia iusLufitanum , hocipfum non exprimit, nee dicit, cum tarnen minu-tiflimum fit in explicandis folemnitaribus , & cir-eunftantiis ad valorem illius neceftariis , Sc quodius non dicit, nec infinuat, nos addere non debe-tnus: deinde, quia (ubfaiptio , nectffaiia eft Tan-tum , vt conftet illud teftamentum eile ipfius tcfta-toris ; id autem conftare poteft ex littera,&: ex eo,quod iiitQrrogatus teftator dicat, cum illud tabcl-lioni tradit approbandum : Hoc eft ineum tcfta-mentum. Similircr fi tcftamentum fuerit factum,feu feriptum manu aliena , di&ante teftatore , Scfuerit oblongum , non vitiabitur fi fuerit a duo-bus feriptum , duabufque literis fa&Uffl , maximevtgente neceflitatc. Primo , quia ius Lufitanumhaue folemnitatem fimilitcr non reqiiirit.cum mi-nutiflimum fit in illis recenfendis. Secundo , quialittera eft quid aeeidenrarium factuix teftamcnti,xtec ius commune id fimjliter defidcrat.Ttrrncqniaabfoluto teftamentOjtorum legiturtcftatori,& ipfe,eo ledto affümat id quod in eo feriptum eft , eftefuum , & illius volunrarem •, quid ergo referr , vtab vno,an a duobus.vel ä pluribus fcribatuv.quarenodum in fcirpoquxrit, qui hoc requirit.

Staruit ctiam ius Lufitanum in nouis ordinatio-nibus allegatis, Sc vetcribus,fi teftamentum nequeprxdi&o modo fit approbatum.neque arabellioneferiptum, fed ab alia priuata perfona, aut ab ipforeftatore, nihilominus eile validum , modo prxtcripfum teftamcnti fcriptorem,fiuc fir ipfe tcftator,fiue alius pro ipfo adfint quinque teftes qualificatiiuxta fuperius di&a , qui omnes tcftamentum fibiprius letfrum fubferibant, Sc in hoc cafu mortuoteftatore , vt teftamentum in perpetuum firmummaneat, adhibeatut publicatio illius per iudicem,iuxta form am iuris, de qua Gomez ad leg.$.Tauri,k num.^.

Statuit rurfus, vt tempore mortis liceat condereteftamentum fulo verbo , abfque feriptura , cum

fex quidem teftibus , fed promifeui fexus ; vbianimadueite , adhibendam etiam eile tunc publi-cationem , vt colligitur ex leg, vltima, de tefta-mentü.

Statuit quoque, vt codicillus, fiue claufus , fiueapertus, praeter ipfum feriptorem , fiue is tabelliofit , fiue tcftator ipfe , fiue alia perfona , quatuotteftes requirat, promifeui quidem fexus, fed majo-res quatuordeeim annis, & libetos, aut pro talibujhabitos , quia ipfi cum feriptore quinque cönfti-tuunt, modo omne« in infttumento approbationiscodicilli fubferibant.

Tandem ftatuit, vt qnar diftä funt.procedant inloeis ita populofis , vt facilc numetus tcftium re-qnifitus inueniri poflit; vbi tarnen non efiet faci-lc eos reperiri, vt in locis defertis , Sc partim fre-quentibns fuffitiant-tres teftes', tarn ad teftamen-tum , quam ad codicillum, fiue claufum, fine aper-tum , fiue perferiptum , fiue mortis tempore, foloverbo fiar,qua de re dicemus infra.

Circa hanc noftram Ordinationen! itadifponen-tem dubitatur primh , an de iure Lufitano rogaridebeant teftes ad valorem teftamcnti, ficut rogaridebent de iure communi? Refpondco probabiliorifententia reeeptum eflc non eile neccirari6 teftesrogandos; Sc ratio eft , quia in hac ordinationeÜb.*,, tit .80. §vlrimo, recenfenrur ex folcmnitates,quar in hoc Regno internenire debcnt,& fufHcinnt,vt teftamentum fit validum, illaque omittitur : itarefoluunt Gama^e«/!no. mtm.i vbi dicit, ita iu-dicatum fuiile in fupremo (enatu Lufitanix , fe ta-rnen refragante Molina tom. 1. de iuftitia, traft.1diff 1 if. verf. Htc folemnitas. Caldas Pereira deempt.&vend. c*p. 6. num.i$. & qtiAfiion. fartnf,conf.x^.nmn.x-j. quamuis contrarium teneatNe-greiros Lufitanus in imrodHcl. vltimdr.volmtMb.\ .cap.%. mttn.i i. tutius tarnen id efle fatcor, non ta-rnen necellarium, ob rationem taftam, quia noftraordinatio Lufitana minutilfima fuit in recenfendisfolemnitaribus ncceiraiiisad fa£tioneni,& valoremteftamcnti , Innc tarnen omilit, Sc taeuit tanquamnon neceiiariam. Nihilominus ego illam nonomitterem,ne valorem teftamcntiponerem in con-tingentia ; maxime-,quia Rcinofus,homo verfatiiTi-mus in quxftionibus f<ncn(ibus,huius Rcgni Luli-tanix j poftquam in obferuatione 39. num.i. dixitnonreqniii harte folcmpitatcm, ftatim num.i,. ad-didit, verius elfe illam non exeufari de iure Lufi-tano , cum de iure ccjmmuni requiratur ; exeufarivcio de iure Caftellano.

Dixi, de iure Lufitano, quia de iure communi advalorem teftamcnti tarn in fcriptis,quam fine feri-ptis, rogari debent teftes, l.bares palam. §. ixtefla-tnentü , ff. de teflam. I. hac confultifßma. C. eodemtit. ^lolla in $ finali, verb. utdhibitu. Inflit. eodem.Cardofus in praxi iud. verb. Teßamentum. num.$\ .Petrus Surdus conf.$- 8. www.14. Mantica de con-teil, vltim. volunt. hb.itit. 11 ■ Mtm.6. &fequentib,Mafcardus de probation. concluf. 13 c4. a prineipio,Stephanus Gratianus difeept. forenfeap 9$.nur».z\Matienlb glojfa 8. /.i. nurn.j. tit 4. lib.y recopilat.Reinofus obfernat.^r,-"" m -5- Gama decif.^i .§. v lti-mo. Boerius deeif. j4. num. 8. Alexander conf. 70.nurn.t 9 lib.x.

Non prxfumuntur tarnen teftes rogati, nifi idprobetur : rogatio autem duobus teftibus idoneis(quibus nihil opponi poflit in contrarium) probaripoterit, ita Viuius tom.i. communium opin. lib.6.tit. 13. »«7«. -ji.pag. 44. Ceuallos communium con-tra commmes. qusft.^jA, Cardofus verb.Teftamen-tum. mm.tf. Surdus «»/.414. ».14- Vallafcus con-

Xx 4 M.187.

t.

> !

IO.

II.

II