E

.bi

Lib.V. Cap. XL III. 501

6.

iiHpofito emptori,minus valebit res , & quo magisfuerit appofitum in fauorem emptoris , magis va-lebic i fic minoris vcndctur praedium, quando con-ditio, & paftum apponitur, vt quocumquc tempo-re vcl venditor , vel haeredcs illius voluerint, redi-matür,quam quando apponitur, vt vfque ad fexannos redimatur , & amplius non rcdimatur,quodvfu quotidiano probatur : minus enim valet rescum grauamine , quam fme grauamine , & minusetiam valet cum maiori grauamine,quäm cum mi-nore , l.fundi partem. ff. de contrahend. emption.Ute & doftc Couarruuias Ulf.}, variarum. cap. 10.num. 1.

Quod autem fic licita venditio cum pafto retrovenditionis in fauorem folius venditoris pofiro,eftcommunis Doftorum opinio: hanc docet Molinatom.i. de.tuß. dijp.$yf. ^.communisfententta. Co-uarruuias//£. 3. variar. cap.Z. num 4,. cum multis»quos ibi congerit LeffiusrwM. de iußitia , lib.i.cap, iipditb.it 14. num.i ii. Probatur,quiaemptio,& vcrtHuio fme tali pafto eft licita , vt omnes fa-tenm.ntajc autem pactum nullibi in iure eft prohi-birum ; ergo intemum:deinde,quia huiufmodi pa-ctum uulli contrahemium eft praeiudicialc , aut in-iuriutum ; non. enim pratiudicium arTertvcnditoii;cum in fauorem illius'ponatur : non cnvptori, quiaminoris. emit ,.quäm alioqui fine rali pafto eme-ret, iutto tarnen pretio emit , in illo modo ven-dendi : ergo licitum , & bonum eft fic emeie &vendere.

Ncc obftar, quod in cap. ad noßram, de cmpt.&vendit. ob .pactum de retro vendendo pratfumatur,ac iudicetur conrraftus venditionis vfurarius; quiaea praefumptio ibi non fumitur ex folo pafto deretro vendendo, fed ex aliis tiibus rebus fimul ineodem capite coneurrentibus: nrmirum ex paftio-ne ipfa de retro vendendo, ex modico pretio,& exconfuetudine emptoris , cxerccnJi artem vfura-riam, vt optimc adnotant Cynus , & Saliccrus m l.ab emptione. C plm valcr. quod agit. Cardinalifqucin Clementina vlt. qu<tfl. 18. devfurU. quam opinio-nem fcquuntur , Alexander conf. 109. colum.vltitn.lib.A,. Carpolla de contraü. fimnlatione , ce-l.i. fexticafw. Corneus conf.*,. Itb.i. & Couarruuias übt),variar. cap.S. num.4. &al'j.

Similiter quod res, qua: venditur cum paftioneretrouenditionis,minoris valeat,quam fi fine illaabfolute venderetur , docent communiter Dolo-res, Nauarrus infumma Latina, cap. 17. www.148.Garna deeif. 1 $8. num. 1 .Vallafcus tom.i.confult.jo.a num. 4. Couarruuias lib,$. variar. cap. 10. num.j.Pincllus in Li. C. de refcind.vend.part.t,.cap.ßna-lt. num. 19, Menocbins conf.i^. num.16. Molinatom.i. de mft. diß> $ 7 y. verf.Rcm venditam. Azorpart.$. Infi, moral. Itb.S. cap.11. qmfx. patet exl.fundi partem, ff. de contrah. emt. Et probatur fa-cile, quia res minoris asftimanda eft, cum venditurcum aliquo onerc, quam fi fine illo libere vende-retur; eft enim onus, vt dicitur in lege mode-cita-ta.pars pretij. Ex quo patet male opinairc Henri-cera Oicam, quem citat Conradus de contraäibus,<j«<f/.8}.qui aufus eft diccre,rcm cum pafto de re-tro vendendo non minus valerc , quam fine illo,cum eandem naturam retineat, ac proinde eundemvalorem. nam quamuis eandem naturam retineat,non fequirur retinere eundem valoreov,habcr enimeandem naturam.fcd afteetam onerc & grauamine,quod eft pretio a:ftimabile.

Non eft tarnen facilc dehnire , quäle fit iuftumpretium venditionis a retro > & quanto minus re*valeat cum ilto grauamine. Plane multi, qaos rc-

ferunt, Couarruuias lib. 5. variarum.cap. 1 o.num. r,Aluarus Vallafcus tom. \. conßtlt. 70. »»w.4. & Ga-mz decif.i j8. voluerunt valerc minus tertia partepretij , ita vr fi alioqui line;eo pafto valebat.100,cum illo valeat 70.aureos plus minufvc.Diccndumtarnen eft cum Molina tom. 1. de iufhtia. dijp.j§%.§.rem venditam. Sc cum eodetn Couarruuia, Gama& Vallafco , rem hanc prudends arbitrio in vna-quaque Prouincia - , & Rcgionc definiendam efle,ipedtata cohfüerudinc Regionis, & communi ho-minum xftimatione : illuid autem optimc omnesDoclrores hie animaduertunt minus valerc remcum pafto de retronendendo in perpetuum, quameunr eodem pafto retrouenditionis ad tempo$ s &Lplus valerc cum pafto do retrouendendo ad bre-uius,quam ad longum terapus.

De iure noftro Lufitano in nouis Ordinat./ii.4.tit 4. num. 1. in vetcribus Itb.+.tit.n §■ j.Ö" /f'r.17,§. 1. vfurarius cenfetur conriraftus vcnditroiris^iretro pA res vendatur minoris infra quanatn par>rem pretij: au autem id intelligatur de pretio,quodalioqui res - habercr,fi libere vendcretur,& fine.tal:pafto ; an vero de pretio , quod res habet in iHcmodo venditionis ä retro,idicam,iw §.hatfent0,'V<i-rum,vranimaducrtunr M.oYmztom.x dijp.m §.htcmodo. Gama dtcif.i$$. ttum.'i* Couarruuias Ub,$.variarum. cap.S. nttm-i- Ya\h(ct>t confult.yo. »_$t& 9. Caldas Pereira in t.ßcuratorem, verb.fua.farcUttate , num.$8. & alij , contraftus de retrouen-dendo in forocxrernovfurarii's cenfcbitur.non inforointerno.etiamfi minuatur pretium infra quar-tam partem, quia in faro interno ncc virtutc , nccexprefsc ccrniuir mutuum, fine quo vfura efle nonpoteft; rantum tarnen poteft minui in pretio infraquartam partem , vt propter inaequalitatcm illiusad rci valorem in foro confeienrix iudicandus firilliciriis talis contraftus , non tarnen vfurarius , Sctunc quidem ipfc emens cum tanta inncqualitatc,peccabit:contra iuftitiara , Sc tenebitur ad reftitu-tioneiTr;- & ad reducendum contraftum ad xqualirtatcm,non tarnen ineurret in foio confeientia: vfu-ratiorum pa-nas, quia ha; non debentur, nifi poftlaram iudicis fcntc'ntiara , ita Nauarrus infurnmacap.iS. num.i^S.

Imo etiam de eodem iure Lufitano in nouis Or-dinär, lib. 4. tit 4. num.x. & j. contraftus vendi-tionis a retro , quamuis in eo venditio iufto pretiofiat, vfurarius cenfetur in foro cxrerno, fi vel eni-ptor , vel venditor foliti funt vfuris vti, qnarnuisde heecrimine nnnquam fuerint culpati,aut infa-mati, & multo magis vfurarius cenfebitur , fi iamde illo fuerint infamari : fufheit aurem quod vnatantüm vice fceneietur, vt dicantur vfuran'j:ficiit abvno tantum furto denomina'tut qnis fimpliciter la-tro , ita Mcnorliiiis de arbit. cafu 194. num.+y. &ccnf.^t. num 17. Et ftatiin ibi in noftris Ordina-rionibus, addftur , Et in ißt* dKobm cajibni^Kan-do feilieet foliti funt vtt vfuris , vel quando infamatifuerint de hoc vitio , hü panüvfurariorum fubycicn-tur , in exilium feilieet retjcicntnr , & amijßone pe*ctmUprincipalü in duplum ad ßfeum Regit coron*punientur. Venditor autem folum perdet rem ipfam,quam ita vendiderit. Ruftici tarnen, & mulieresfädle-exeufantura poenis vfurariorum , quia noncenfentur , nee communiter folent vfuras exer-cere, & ideo arbitrio iudicis relinquitnr , an ru-ftici , & mulieres fi ignorantes , & fimplices finr,in illis feenus vfurarum dari poffit : ita colhgiturex Geminiano de vfuris, %pnmo, num.^o. commen-to 1. docet Mantica de Ucitü,&atnbig.Hl>$ t,t - z V'ttum.ii. & 14.

Hafte

.ex

8.