44° De tranflatxlominij per empt.& vend.

Dices ; foliim tencbatur ex charitate , eam ad-rnonitionein facere : ob peccatum autem contracharitatem cotnmiiram , non refultat obligatio rc-ßiruendi ex iuftitia. Refpondet Lcflius[,*id verumeile , qtiando non ptxcefllt contractus , & obliga-tio ex iuftitia , ex qua ifta obligatio charitatis re-fultat; hie autem prxccflit prxfatus conttadtus, &obligatio iuftitix ; vt patet. At melius refpondetSancius lib.t.fnmm<t inDecalogum,cap.ii.num.ii.non teneri ex iuftitia , pretium illi reftituere, quianon tenebamr ex iuftitia, illum admonere, fed fo-liim ex charitate , Sc (ic non peccauit contra iufti-tiam,non admoncndo,cüm facile poflit admonere,fed contra charitatem , ideoque non fui: ei caufaeffi.axdamni iniufta , & iniuriofa.cum in ea negli-gentia non offen lei it iuftitiam pre(sc,fed lato mo-do,ofrendcndo charitatem , qua? eft fundamentumiuftitix ; quare non offendit iuftitiam formaliter,fed materialiter in fuo fundamento ; ideircoquenon video , cur lege iuftitia:, teneretur admonerepriüs fuum venditorem , quando illepoflet ilrumpretinm recuperare; lege enim iuftitia; , patefaetapoftca vetitate, tencbatur rem domino fuo refti-tuere , vt bene animaduei tit Sancius allegatus.rt, Quinta quxftio in Inrius capitis titulo compre-henfa,eft,an qui emit bona fide rem falfam pro vc-^ ra,v. c. vitruiTj pro gemma , cryftallmn pro marga-

rita , aurichalcum pro auro ; & eadein bona fideeam vendidit pro e-odem pretio , quo emit; tenea-tur poftca , comparente domino,eam ei reftituere,fecundümpretium.quo cmit,cV vrndidit,an feeun-dum pretium , quod habebat infe ? Ad quxfitum,vt hie iacet , refpondeo reftitutionem eile facien-dam fecund iim pictium,quo cmit,& vendidit. Ra-tio eft ; quia nee in emptione, nee in venditione,cum bona ri le facta fucrit, interceflit peccatumaliqaod,neque contra iuftitiam, neque contra cha-ritatem. Vbiautem non interceflit peccatum, nondatut ratio rcftiaitionis ; durum enim admodumcflet, 'biigare aliquem ad reftitutionem , in con-feienex foro,pro actione aliqua.in qua nee morta-litcr, nee vcnialifCt , contra iuftitiam , imo nequecontra charitatem , peccauit.

Ad alias quxftioncs , quae hie folent excitari,refpondeo , il[um,qui ernendo aliquid,pro illo de-dit monetam adultctinam aurichaici, bona fide,putando, effe aurum , teneri poftca inconftientia,dare bonam monetam, aut refeindere contractum;vt docet Sotus lib. 4. de iufl. qtuft.j.art.x.colnrn.6.Ledefma 1 part 4. qu<tft.\8a;t.6. Rcbellns^«?;«/?.part.t lib 9. qutft.\%.feil. 1.num. 11. Ltffius tom.x.deiuftit. cap. 14. dub. f. mvn.x6 Aragonius 1. 2.qttAji. 61. art.6. dub. 1. Salon, ibi contruuerfxn 2. Scibi ß.incs dub 1. Et ratio e(i,pri?nb , quia teneturreddere indemnemex ipfo conti aclu , fuum ven-ditorem ; eft enim conti actus, vtrinque de iuftitiaobligatorius, & onerofus ; Sc ficur in foro con-feientix, venditor tencbatur darc veram rem , Scnon falfam , indemnemque reddere fuum empto-tem; ita emptor tenetur etiam reddere vendito-rem indem neu» , prxfato modo. Secundo, quia illc,qui bona fide emit fem minoriiufto pietio , &-ilic,qui vendidit etiam rem maiorieodem itifto pretio,tenentur damnum exceflus , 11 bi adinuicem refti-tuere, reducendo contractum ad xqualitatem , autrefeindendo iilum , vt omnes fatentur; Crgp fimi-liter,qui, emendo aliquid ,.dcdit pro illo monetamral'äm ,putmdo bona fide, eile veram, tenebiturpofteadare bonam monetam , aut refeindere con-tra^um. Optij autem refe<äi on is , aut rclcifionis,daturdeeepto. N-im quodipfc f c deeeperit, putan-»

do,monetam efle veram , nullum ei ius tribuit, vtpoftca non reficiat contraclum , Sc emendet erro-. rem , dando bonam , vt optime animaduertit San-cius tem.i.fumma Decalog.lib.t.cap.i$.t/Hm.i$.

Grauis eft lexta quxftio inquifita , & contenta 12fub titulo huhu capitis. lila autem eft , qualitecemptorcs, Sc pofleftbres bonx fidei, teneantur adreftituendos frudus rei emptae, Sc poiTe(fa;,dutan-tebona fideporeeptos ? Et in primis animaduerto,hanc quaeftiouem in vtroque foro procedere , tarnpoli, quam foli. nam licet Angelus infumrn. verb.fruüus, nnm.i.Sc ibi Syhiefter qutft.i. nttm.z.T&-biena infumma verb. reßittuio , quafl. 1 1. num. 12.Armilla ibi , ««w.24. Petrus Nauarra Uk.$, de refi.cap. 4. in noua edit.part.^.dub 3 num. 1 j 1. Ludoui-cus Lopez tom.\ .infii u r d .confcienti&cap.11,6 col.i.verfic.fed iam hupramijps, exiftiment , rationes,quas militant in hoenegorio pro foro interno, nonmilitare femper in foro externo , diuerfumque iu-dicium efte faciendum in vno,atquein altero foro.Dicendum tarnen cft,idem prorsuscenfendum eilein vtroque foro, quoad hancobligationcm , veldeobligationem reftituendi frudus j quia leges,qux de his fructibus acquirendis , aut non acqui-rendis, agunt, iuftiffimx funt, necpracfumptioniinnituntur , fed niftiifima; directioni in futurum:quando veio forum externum non fundatur mfalfa prxflimptiunc , fed in mera sequitatc natura-li; idem eft in vtroque foro omnino fci'uandum,vtdocet ConarruuiaSvW reg.peccatum $.pari i»itto.num. 1 .verßc.fed tdrnen.Vzicpxcz i.z.qutfl.Ciy.art.f.difp. 172. cap.t. num.t. Soares /cw;.r. in 3. p^rtemD.Thom&tdtlp.^o.feEl r. num. 1 6. Salas 1. z.gMi.tratt.8. difl>. vnic. fcft.18.num. 1 66.Ba\>ksin sJh-tloent.Ingreßi,mtm.^.C. de facrof. Ealej. & late,acdocte Sancius tom.i .Hb.1 .'Decalog, cap.lo.nnm. 11.His animaducrlis.quarftio grauiflima eft,an pof-feiTbr bona fidei faciat fruetus fuos , fiue natura-les,fiue induftrialc?, durantc bona fide , pereeptos;an teneatur cos reftituere domino rei poftea com-parenti, cum ipfa re ? Et in hoc puncto vatix funtfenrentix.

Prima docet , prxdictum porTeilbrem bonx fi-dei, faecre omnes fruetus fuos iamconfumptos,(nam de fructibus extantibus, darum eft,& conue-niunt omnes , illos clfe reftituendos cum re, com-parenti domino rei,)tam naturales,quam induftria-les : & non rencri eos reftiruere, quando ex contra-ctu , Sc titulo oncrofo,eos acquifiuit; fecus,quandoex titulo gratiofo,& lucratino , vt ex donatione li-beral), ttinc enim, (ait ) foliim induftrialc sconfum-ptos lucratur , & naturales tanrummedo teneturreftituere , quatenusex illis factus eft ditior: hancopinionem tenet Curtilis üwxgcnfclib.i.cometltir.cap. 44. Loriothus defrulUbus axiomate 47. & 48.Sc dicit non efle improbabilcm,Rcbellus de iufi.i.part.ltb.i.(ju&fl.4. num 9. Confirmarur hxc opiniocxl.bomcfidei48.jf.df acqmrer.do rcrurn d.omimo,ibi, Bova fidei ernptor non dubie pereipiendo frnff;<s,etiam ex aliena re , fuos interim facit , non tantiimas,(jtii diligentia , & opera eins prouenernnt,fed o?n-nes , quia ejitoad fruftus attinet, loco dominipene cfi.Fundamentum huius fententix, eft , quia ratio na-turalis fuadet hanc differentiam ; longe enimdi-uerfa ratio eft, inter fruetus confumptos bona fide,ex rc donata , Sc ex re aliena, bona fide empta; li-quidem eodera pretio poilet emptor illc emereaiiam rem non vitioiam , hbi fruetus afferentem!nec xquitas patitur, vt ementi, ac poflidenti bo-na fide , ccllet potiüs hierum , quam domino rei,cum melior fit conditio poflidcntis bonx fidei.

Secunda

34-

•