I

4i8 De tranflat.dominij per empt& vend.

IO.

fei.

emptori iactus pifcationis , vel venationis captus,tantum , quancum iudicio prudcntis valebat iIIafpes.qua caperetur aliquid, fi pifcator , vel venatorfideliter faccrcnt. ita Molina allcgatus ; & patct exlemptorem,§.vlttm.ff.deatt.empt. nam qui alterieftcaufa tanti damni, tenetur in confeientia, ante vl-lam fententiam , illud ei reficere : tanti autemdamnificauit, quanti modi>dicimus,ieftitucndum.Similiter, fi ipfe venditor fruetuum , aut partuum,falleret emporem, feu conductorem, & fua culpanoluerit ttadere pecora ad coitum,tenetur ad dam-na inde fubfequtua, tanti fcilicet,quanti atftimare-tur illa fpes.qudd partus ederent, fiad coitum tra-dcrcntur. Partus ver6 ancillarum , vendi non pof-funt,nifi ^oftquam iam conceptifunt invtero>quiaalioquin tencrentur|dominiancillastradere ad coi-tum , aut impedire illorum cmendationem,& pce-nitentiam,fi fe ad meliorem velint frugem recipere.Venditio veneni,eft ilhcita,&prohibita,quandovencnum eft tale, quod cum admixtione alteriusrei,ad vfum,& vfilicatern vitjc humanae , & ad ho-minum commercium inferuirenon poteft, &ideocontractus venditionis fuper earo rem vcnenofam,vel fuper illud vcnenum, non obligat in confcicn-tia adfui impletionem ; poftquam tarnen talis con-tractus vtrinque eft complerus per traditionemvcneni,ex parte vendentis,& pretij.ex parte emen-tis,non tenetur vendens pretium emptori reftitue-rc , nifi per fententiam ad id damnetur ; nee fimi-liter emensjilli reftituere pretium , fi nullum peri-culum mali timetur: fi tarnen timeatur peticulum,tenentnr vterque in confeientia , refeindere ven-ditionem, readendo pretium , Sc recuperando ve-nenum ; idque ctJam ante vllam fententiam , needun 1 folum poft illam : ira Molina tom.i. de tuflit.dijp }4' § qtumfque ipatet ex l.qubdfitpe, §.veneni,ff.de comr/thmd.etnpt. Si ram^n vcnenum illud in-iermat ad pifeanduni, ad pingendos colores,vel adalios vuisReipublicae, vendi licite poteft, Ted iistantum , de quibus nuüa eft fufpicio, quöd illoveneno aoutantur, vt docet Molina induetus.

Sunt etiam alixres , quamm venditio prohibe-tur.non abfolute, Ted refpectu aliquarum perfbna-rum, v.c. hoftium Chriftianorum ; veluti vendereSarracenis, aut hajrecicis equos,arma, ferrum, fta-gnum , chalybem , omniaque metalla , Sc alia in-ftrumenta bellica,ligamina, canapes,funes,tam exipfb canape , quam ex quacumque alia matcria, &trircmcs,& naucs, vt habetur ex Bulla Cana, cano-ne j.& ex cap.it* quorundam,Qr cap.fignificauit, &cap. quod olim , de exeom. quibus capieibus prohi-betur , etiam (üb exeommunicatione peenas lata;fenrentia:,defcrre, & vendere hoftibus Chriftiano-rum,veluti hzreticis, & Sarracenis,tempore treu-gua:,vel belli, victualia,velqua;cumquealiamcrci-monia; de his tarnen , & peenis illorum, qui haxfaciunt, vide exeommunicationem ad dietam Bul-lam Ccenz,claufula citata.

Ex dictis refoluta manet illa quiftio a nobis nu-per inquifita ; quidam publicanus conduxit reddi-tus, & fruetus cuiufdam commenda? , a quodamCommendatorc-, per tres annos fubfequentesjcon-r, gft > vt primo anno totum vinum pendens in vi-neis »amittcretur, temporis inclcmentia; in quoprareipue confiftebant redditus , & fruetus com-mendat. Secundo , & tertio fubfequentibus, tantafuit fruduum abundantia , & vini przeipue, vtpauper publicanus omnino depauperaretur , &toram fuam fubÄantiani, aut pem? totam.amiferit,abfque vlla illius culpa. QxiaEfuum a nie fuit, quidde iure, tampoli,quam foli.

Refpondi,in prsefenri cafu,mihi videri extra du«bium,teneri Gommendatorem pro foro confeien-tia: , Sc ante vllam fententiam latam, reficere hocdamnum huic publicano, dando illi infuper mode- •ratum aliquod lucrum ,arbitrioprudcntis. Primo %quiahuiuunodi locationes fruduum Ecclefiaftico-rum, Sc commendarum , funt quidam contractu»locationis, & venditionis frudtunmfuturorum.pettres annos, vel per illos,quibus contrahentes <on-ueniunt, fi intratempus aiure ad has locationes»& conduetiones faciendas, aflignatum fiant, quavenditio, &conduetio ex intrinfeca natura fua, eftconditionalis ; feilieet: Cenduco per^,a annos, fru-üut huitu EcclefityVel eommcnd&,tanto pretio.fi na-*h& pereeptifucrint tanti, & tales , vt ego cum m»-deratolucro maneam, vt docent Molina Theologustom.i.diJp.$40.§.*Hamuü fine. Ant. Gomez tom.i.vanarum,cap.i.nuTn.n. Conftatautem,quod primoanno , in die Pafchatis, & Refurrc6tionis , incle-mentia temporis, omne vinum huius commenda;per totum illius diftridtum, perditum eft } quareiadtura huius anni videtur reficienda ab ipfo Com-mendatore huic publicano , fi quidem prareipuafubftantia ftudtuum illius,in vinoconfiftebat.

Nee obftat, quod huiufmodi Commendator lo- I £■cauit, feu vendidit huic publicano , non ipfos fru-ctus in fe/ed prseifas fpes illorum ,qualefcumquefuerint, & in qua quantitate fuerint, fiue multa,fiue pauca. Velut illc 3 qui vendit iadum retis.quodin fluuium mittit, qui bona, actura confeientia,'poteft totum pretium illius aeeipere, etiamfi nihilextrahatur, & emptor tenetur in confeientia , to-tum , ac integrum pretium fbluerc venditori; fuicenim contraftus Fortuna?, Sc mera quaedam vendi-tio huius prajeise fpei.

Non obftat, inquam,hoc,quia,vt notant Dolo-res allegati, Molina,& Antonius Gomez, hoc dif-crimen eft, vt dictum manet, inter venditionem,feu locationem ia&us pifcationis,& retis ; & loca-tionem, feu venditionem fruetuum agrorum , Scvinearum , terrarumque , & partuum animalium,quod huiufmodi fruetus , & partus communiterenafeuntur ; & ideo, quando publicani illos con-dueunt & Commendatores locant, non contrt-hunt fuper pneeifäm fpem horum fruetuum , fedfuper ipfos fruetus , cum modico lucro publicani;& ideo,eisnon natis,feunon pereeptis , cenfenturnon contrahere , quia fub illa conditione intrinfe-ca huic contractui contraxerunt: Si ttati, &perce-fti fuerint fruEltu tanti, & tales,vt ego cum modera-to lucro maneam ; nonaliter, nee alio modo. At veröin iactu retis, Sc pifeationum, non ita fc res habet,quia.cüm multotics foleant praedicti /actus, inanes,&infructuofi efle, non contrahunt contrahentesfub illa intrinfeca conditione illorum, Sc fuperfruetus illorum , fed fuper praseifam fpem alicuiusjfruetus, quar in fe eft pretio aeftimabilis ; quare,quamuis iaetus infruetuofi fint, manet emptor inconfeientia obligatus foluere pretium illorum con-uentura ; ficut manent pifeätores in confeientiaobligati, bonafide iactum facere ; quac differentiainter vtrumque cafum, patet,& colligitur ex /. neeCMptio,vtrf. aüquandoyff.de cöntrah.er»pt.& ex l. in-ter dum,ff. de verb.fignificat.

Quod idem dicendum eft, de duobus anßis fub- I }.fequentibus maximae abundantia;, in quibus miferpublicanus enorme damnum pafTus eft , quia fem-per pradictus contractus locationis fruetuum , feu(vt ita dicam) arrendationis , factus fuic fub illaconditione intrinfeca ,finaii, & pereepti fuerinftanti t M tales fruclut t vt ego maneam cum moderato

lucro;