Lib.V. Cap. XXIII. 421
tß,fubdihs veßros epprimere , &veßra etiam com-modo., non ficfidel'uerprocurare. Pride magis vide-tur expediens , vt bonos homines , & idoncos ad fußcipicnda veßra officia, eügatü , quos,etiam inuitos,finecejfe fuerit , compellatis,quia per eorurn bonitatem y& indußriam , maiora acirefcent vobis , & fubdittiveßris , quam de prtdiÜorum officiorum venditioneacquirere valeatis. Et hoc confihum dedit Moyß co-gnatiu. Prouide,inquit, de omiiplebe viros fapientes,& timentes Deum, in quibus fit charitas , &quioAe-rint auaritiarn,& conßitue ex eis Tnbunos, Decurio-nes , (fr qxinqna^enarios , & Decanos , qui iudicentpopulum omni tempore. Hxc rcfpondit D.ThomasDucilfs Brabantix ad primum quxlitum, circavenditionem officiorum iudicum , & Senatorumpopuli s Baliui enim iudiceseranc inBrabantia: &patet magis exemplo , quod attulit , confilij datiMoyfi ä Icthro foccro fuo : Prouide de omni tempo-re viros,qui oderint auaritiam , qui iudicent populumomni tempore.
Secundavero dubitalio , quam qusrebatis, ( additD. Thomas) erat , an licitumfit mutuo ab eis recipe-re aliquid certum , donec tar.tttrn rectpiant ex officijs.Circa <jUod,inqnit ,videtur dicendum, quod,ßpattohoc,mututtm dant ,vt officium accipiant , abfque dubioValium eß vfurarium , quia pro mutuo accipiunt of-fici] poteßatem , qu<t eß pretio tßimabilis , vnde inhoc datts eis occaßonem peccandi , & ipfi tcnenturrefignare officio taliter acqui/ito. Hxc refpondit adfecundum quxfitum.Exqua refponfioncclarecon-ftat, opinionem eflc D.Thomx,cfrca hanc vendi-tioncm officiorum Iudicum, Sc miniftrorum iufti-tix ,eiTe licitam ,non tarnen conuenicntem,nequeexpedire. Eam tenec etiam Syluefter verb. dignitas,nur» 4 B.ildus in l.Barbariut,lebtHra 1. num.6ff.deeffieij Prdtoris. Vallafcust'tf praxi de partitiombus,<ap. 15. nurn.67. Et ratio illorum , eft,quia de iure•diuino, nuüibi hoc in facraSaiptura ,nec tacite,neeexpedite , efTe prohibitum inueninir; incom-moda autem, & inconuenientia indu6ta \ D.Tho-ma , ob quam, hanc venditionem non expedire,dixerit, prudentia humana facile vitari poterunr,ü bona diligentia quxrantur viri litetaei , diuites,& twnorararconfcicntix. quiillavelintemere, quiliunquam defunt, maxime hoc tempore , in quoprouiimii'.s rarx (bat; & infuper, fi huiufmodi of-ficia vendintur moderato pretio, nc emptores in-de occafionem accipiant recuperandi illud cumvexatione, & grauamine fubditorum. Prxterea,quia populi ftarim conqueruntur , 8c iudiecs ma-1111m promptam h ibent ad puniendos iudiecs ;imoilli inde occafionem aeeipient, vt iuftc , & pru-denrer fe hab;-*nt , ne oleum , &opcram , hoc eft,pccriiim , &ofEckiiv,amittanr.
S; unda opinio negat, licitam efTe'talem offi-ciorum venditionem habentium adnexam iurifdi-clioncm Gccularena eam docetcxprefseCairanajus1. pan. CataUgi glorie mundi confiderat 60. §. aliaautem, fol. rmht 58. Addit tarnen , poffe Principeshoc facere de ablbluta poteftate ; abfoluta enimpoteftas in Principe exeludit omnera rationem, &iuftitiam , & includit omnem iniiiftitiam , folumenim importat, vt nemo (it in terris, cum ipfi f u -premi tiiu , ma'ioremquc non recognofeant in fuaiurifdicTrione temporali, qui ab eis rationem fadipofTu exigerc, eifque dicere.cur ita feeifti; Doceutetiam omnes citati num.i. quatenusairerunt, ven-ditionem omnium officiorum, clTc illicitam, fiueiurüdiaionem habeant fxcularcm adnexam , fiuenon h.ibeant ; tenet etiam hanc opinionem gloflain cap. ßcur \. q lt£ ß.6. Boeiius deeif. 149. »«w».J-> Fagundez de IufHtiaj&c.
Caictanus in fumma verb. oßicior. venditio. Auen-danorf/]» 9. col.i. & 3. &alij. Fundamentum ho-rum Doiäorum eft. Primo, quia (& eft fundamen-tum Caffanasi) venditio iuftitiartacita, vel expref-fa,eft contra tos naturale,& diuinum (omnia enim,qua: funt contra ius naturale, funt contra diuinumius , non tarnen omnia, quaefuni contra ius diui-num , funt contra ius naturale ;) atqui, fi officia,quz adnexam habent iurifdictionem , & admini-ftrationem iuftitia: faecularem, vendantur,tacite,&prajfumptiue venditur iuftitia ;ergo ralis venditioeft contra ius diuinum. Minor probatur, quia hscadminiftratio iuftitiac intime emanat ex iurifdi-clione,& hxc intime & radicaliter eft vnita,& ad-nexa tali officio : ergo vendito officio, venditur.iurifdifStio, & iuftitia, faltem tacitc, & virtualitcr.Secundo,qma. ea ,quae funr publici iuris,prout funtofficia publica habentia publicam iurildicTiionemadnexam , non reeipiunt xftimationem , iuftitiaenim, & adminiftratio iuftitia; , non funt res ven-dibilcs; nee pretium, aut a;(timationem reeipiunt;fuperant enim omnera pretij arftimationem , cumfit res alterius ordinis; ergo ei deficit pars fubftan-tialis ad valorem venditionis, qvu-e eft pretium j exduabus enim rebus conftat perfecta, & valida ven-ditio, ex re, & pretio. Et non eft negandum, ven-ditis his offieiis, tacite vendi iuftitiam,propter ra-tionem iam taclam , & propter occafionem , qua:datur emptoribus, vendendi iuftitiam , vt pretiumpro offieiis datun» cito recuperent: nam , vt aitTullius, quem refert Baldus »« l.Barbarius,ff.de of-ficio Prataris , col.i. res male agitur in Repub. cumquod virtute fieri debet , peeunia tratlatur.
Ita fe habent huiufmodi opiniones ; fequerc, 7.quam mauis. Ego , fi Princeps effem, hanc feeun-dam amplectcrer; fatentur enim omnes , hoc ma-gis coiigruere honeftati Principum , Sc Regia: ma-ieftati , 6c bono odoti illorum fama: ; vt de fepatet.
Argumenta, 8c fundamenta prima: opinionisD. Thomx , & dictis foluta manent. Ad funda-menta huius feeundx , facile refpondebis , pecu-niam , iuxta Ariftotelcm , elfe menfuram omniumrerum humanarum ; vnde,cüm tut« officia,ics hu-manx fint, pretium fuum , 8c xftimationem reei-piunt ,•& habent, Sc peeunia menfurari poflunt:nee indc fequitur,qu6d tacite vendatur iuftitia, autadminiftratio iuftitix , non enim hoc intenditur äPrincipibus, fed contrarium ■> Ted id prouenit exmalitia emptorum. Nee iurifdicTrio radicaliter eftin officio , fed in voluntate Principis, qui potefteam auferre,&limitare , quoties voluerit ,& ex-pediens iudicauerit. Nee emptoribus occafio da-tur.vt peccenr, & vendant iuftitiam : fi impruden-ter operentur , timebunt amiflionem pretij, &of-ficij,vt patet.
Si loquamur de venditione eorum officiorum, 8.SC9»qux nullam habent iurifdidtionem adnexam, con-dueunt tarnen ad adminiftrationem iuftiti«, vtTabelliones.Scribx ,Inquifitores teftium , fuppu-tatores expenfarum litium , & aliorum , qui profuis funetionibus pretium foluendum per partes,raxatum ä legibus habent. Partita quoque opi-nio eft.
Prima affirmat, licite pofle ea vendi: ita om-nes citati num. }. dummodo vendantur pretio mo-derato , 8c viris probis , & idoneis. Exprefse eamtenent Sotus lib.^.de iufi. qunfi.6. art.4. concluf.i.in ßlut. ad primum argumentum,& verf.ftd ingerit.Nauartus in fumma, tat. cap. ij. num. 7. Bae^a dedote i cap.i6.mtm.\c. Guillielmus in cap. Raynutitu,
N n verb.