Lib. V. Cap. X.
359
9' Secundnm dubium eft.an prasdidorum fruduumpcrceptio habeat locum infpedo etiam eodem iureLufitano, fiue dotis promiüio fiat filis, fiue nepti,fiue cognatae, aut cuicumque alteri feeminz dota-ix ; & refpotidendum eft affiimatiuc. ita enim dif-pom'tur exprefsc in dida l.Regia, diclo lib. 4. tit.67.§. 1.ibi, ßprondjfa fit dos in coniugio cum aliquamu-tiere ; &ira docet Nauarrus infumma Latina.c. 17.nÄrw.nj.Vallafcus/ow. 1. confult.%.num.x. Coaar-ruuias lib. 3. va^iarum. cap. i.'verf.Caterkm aliaflura. Sc idem Nauarrus in cap. fifasnerauensn.61.14 qujefi. 3. quod procedit eciam , attenta difpofi-tione iuris Canonici in cap. falubriter , de vfuris,iuxta Authorcs allegacos ctiamfi folüm de filia do-tata loquatur , quia ratio huius capitis , generaliseft, & a padtate rarionis, in omnibus foeminis do-tatis procedit.
Neque obftat, quod preedidum caput loquaturde genero, refpedu foceri, atque ade6 de filia tan-tüm, quia loquitur de genero, gratia frequentionsvfus ; ftequentius enim filias dotare parentes fo-lent, quam cognatas, vel extrancas mulieres, ScVetba pofita in iure, gratia frequentioris vfus.nonmutant in aliis perfonis, iuris difpofitionem, iuxtagloflam in Clementina 1. verb. Prs.fii.emes. de re-feriptis, & l.vnicam.verb. fponfam, C. de raptu vir-ginis. I. 1 • C. de bis , qui ad Ecclefiam confugiunt.RebufFus de nominat. qutß. r. a »um. 3. & deineeps.Peraltam/. Lucius 1 1. h.ix. de legatis 1. Coftamcap.ß pater.verb.fi abfejue tiberis. »»wi.iö.Pclaes demaioratu. 1. part. qutß. j 1. num. 4. Quare commu-niter reiieitur Fortunius de vltimo fine , illation.6.qui difpofitionem iuris Canonici (blum de dotefiliae intellexit, non de aliis foeminis data, fequen-do literam praedidi capitis, falubriter.IO. Tertium dubium eft, an huiufmodi frudus per-
cipi iure pollint, abfque obligatione computandiillos cum dote, fi excedant onera matrimonij. Etcirca hoc dubium, partira eft opinio.
Prima afterit, id, quod excedit, computandumefle omnino cum dote , ex eo fundamento , quodgener lolo titulo fupportandi huiufmodi onus,iftosfrudus pereipit, vt conftat ex d.cap. falubriter, infine, ibi, Cum frenitenter dotis frutlus non fufficiantad onera matrimonij fupportanda. Quare, fi hie ex-ceflus non computetur cum dote, fine titulo per-cipitur : hanc opinionem tenent Azor tom.$.fnßtt.moral. lib-j- cap.<). verf .Quid, fi gener. AntoniusGomez in /.to. Tauri.num.xo, Sylucfter verb.vfu-ra. 3. quafi.x. Ananias indiÜo cap.falubriter. n.i.devfurü,adfinem. Alexander confiyS.lib.y. n.\ 1.Antonius Fanenfis de pignorib .^ .part .memb yn.\6.Angelus verb. vfura 1. §.ir. Tabiena verb. vfura.n.xo. initio. Sotus lib. 1. de iuß.q. 1 ,art. z.
Sccunda docet, non eile computandum pratdi-dum exceffum cum dote , pofleque gencrum , velquemeumque alium doratum, illum tuta confeien-tia habere, Sc retinere: primo , quia ad hos frudusreeipiendos, nihil refert, quod gener maiorcs, velminores expenfas in fuftinendo matrimonio, efK-ciat, quam fint frudus illi praedij oppignorati;iuraenim,quar de hac materia tradant,loquuntur abfo-Iute, & nihil diftinguunt de huiufmodi exceftu,veldefedu : nam lex L^fuana lib. 4. tit. 67- »um.,.gcneraliter,&fiue diftindionc loquitur,dum dicit:Poteritgener, vel qnicumqtte alius dotatm,perciperefritüuAx re pignori data. Sc textus cap. falubriter,abfolute etiam loquitur , dum ait: Cümfrequenterdotis frutltu non fufficiant ad onera matrimonij fu-fientanda. Sc in illo verbo,/r^«e»«>-,innuit, noneffe habendara rationem ad certam fru&uum
quantitatem,paruam, vel magnam:ficut enim,cümfruftus pignoris non fufficiunr ad-onera matrimo-nij fupportanda, non tenetur focer dotem augere,itaquum excedunt onera matrimonij, non teneturgener excelfum reftirucre, Sc cum dote computare,vbi enim ius non diftinguir, nee etiam nos diftin-guere debemus. Secundo, quia prx(umit ius in hocupeciali cafuijhuius exceflus, praedidum excelhima dotante liberaliter donari: ficut enim gener do-tatus,quando minores fruclus recipit,qui nonfuncfufKcientes ad onera matrimonij fuftintnda,przfu-mitur in iure , illum defedum liberaliter focero,vel dotanti remittere , ita eriam , quando ipfi fru-dus excedunt onera matrimonij, praefumitur fo-cer, vel dotans talem exceflum liberaliter donare-hancopinionem tenent Vallafcus tom.i. confult.%.num.$- Medina derefi. §.ad cap.falubriter. Couar-ruuias lib. 3. variar. cap. 1. verf. Tertio probatur.Rcbellus 1.part. de obligat, tnß. lib.i.quxfl.iz.n.i.verf.Quid,fi plus valeant. Nauarrus infumma Lat.eafr. \ 7. tium.11 3. quatenus air, pofte generum li-cite hos frudus pereipere , quanuis longum tem-pus folutioni dotis prasfigatur. Vtraque opinio eftfatis probabilis; fequere, quam mauis.
Si tarnen poft contradum matrimonium , filiaa parre, vel matre, vel dotata, ä dotante fuftente-tur, non poterir gener , vel quilibet alius dotatus,frudus pignoris percipere,quin eos computet cumforte dotis. patet ex textu in l pater , ad tnitium,ff~. de doli except. Sc glofta cap falubriter, commu-niter reeepta infeholio, onera. Et ratio eft,quia ceC-fat titulus, & fundamentum, ex quo cos reeiperepoterat, nempe fuftentatio oneris matrimonij:qua-re , fi ä focero,v£l dotante alatur , tenetur frudusomnes prasdidi pignoris reftituere , Sc cum dotecomputare ; nam , ceflante caufa , ceflat eftedus,cap. cum cejfante , de appellat. ita Rebellus mcidöallegatus num 6. Sc Sylueftcr verb.vfura 3. ejuaß.z.& omnes pro prima opinionc allegati id etiam te-nere debent, vt conlequenter loquantur.
Quartum dubium eft,an,foluto matrimonio permortem aherius coniugis , poifit coniux fuperftescos frudus reciperc,non computando eos cum do-te, fiue mortuus coniux filios relinquat, fiue nonrelinquat ? Et refpondendum eft de iure Lufitanolib.i,.nou£ Ordinationis, tit.6j. $.1. non pofkk fedteneri illos in fortem dotis computare. ita docetRebellus x. part. de obligat, iuß. ltb.8. qutß.ii,num. r. verf. Quartum poß contraclum. Val-laicu?tom. 1. confult.%. num 4. Et ratio eft, quia ius Lufi-tanum hunc euentum exprefsc excipir, ibi , £t hoclocum habebit , dum durauerit mainmor.ium, C7 ma~ritus vxorern fufientauerit, iuxta confuetudtnem loci,nam foluto matrimonio per mortem coniugis cuiufque,non poterunt impoßeritm pereipi huiufmodi frulvutrei oppignerata,fed tenebitur eos cum dote computa-re,rfr aliter lucrum pradittorumfruttuvm,vfura eriuSed animaduertendum eft , ius Lufitanum folümlocutum fuiife de illo fpeciali cafu.in quo pro dotegeneri,hypothecatum fuit prsdium ,cuius fruduspereiperentur ab eo , abfque obligatione compir-tandi illos cum dote , dum dos fibi non foluitur;rcliqnos ver6 cafus circa hanc materiam, reliquifiedifpofitioni iuris communis ; quod idem difponir,quando pro dote promiffa, hypothecantur frudusalieuius proprietatis , Sc quando non hypothecan-tur, fed folüm foluitur certa fumma peeuniae, dumdos integre non foluitur.
De iure igitur communi ciuili, Sc canonico, Sc
attenta difpofnione capitis falubriter, de vfurü,
partita opinio eft.
Prima
1 1.
IZ.