Lib.IV. Cap. III.

2-59

cap.^.num 18. S mcius citatus diff.G. üb.6.num. j.B;irtol. itil. ßfjrie , ff, de caßr.pecuho. Sc alij; Sthanc opinioueai credo vcram.

m Emergit hie fecunda qua:ftio fcitu digna,an do-

natio remuneratoria cxigat talia merita, quae de iu-ftitia dcbeant compenlari; & confcquenter, an do-»ator remtmerans ea merita, de iuftitia teneaturearemunerare ? Rcfpondco , nos iam docuille nu~mer. i.ea merita non exigcre remunerationem iufti-tia:, ncc teneri donatorcm ca de iuftiria remunera-re, fcd lamum ex gratitudine; fufficit enim, quodtalia hnt merita, Sc beneficia donatori impenfa, vcipfej tanqüam vir honeftus , Sc gratus ea debeat exgratitudine remunerare , illumque ex gratitudineobligciu ad antidora, feu ad remuneratorias actio-nes, vt bene docent Dolores communiter. luliusClarus §. donatio, qtt&ff. %. man. i. Couarr. Sc So-cinus »um. i. indu&i in (ine. Molina tarn, i.de lufitt.diß>.i+4.fol. 10^4. Sancius/ow».i. de matrtm.hb.6.diff.d.concl.x. Menoc.h. de pr<t,fumptiomb.Ub.* ) .pr*.-fumpt.6j. a nurn. 31. conftat ex /. s3quiliut Regulm,ff~.de donat. vbi dicitur, eam etlevcre, & proprieiimpliccm,& liberalem donationem, ad quam do-nator nullaalia praecedenti caufa , nifi vt magnifi-centiam,& liberalitatem fuam exerccat,ducitur; atobligatus ex gratitudine ad amidoralem icmunera-tionem , quando donationem remuneratoria« fa-cit, non donat, folius exercenda: liberalicatis caufa,fed potius,vt naturale debitum gratitudinis foluat:igitur donatio remuneratoria, non poteft dici vere,Sc proprio fimplex, Sc liberalis donatio , Ted dona-tio remuneratoria obligans ex gratitudine, non exiuftitia.

_ Inquires igitur, quomodo dicantur merita aequi-

ualcre donationi plusmiriufve,fiquidem, vt omnesfatentur, oportet, vt in donationibus remunerato-riis merita a:quiualeant donationi, alioqui progra-ui exceilu, quoad ipfum exceftum , liberalis cenfe-bitur donatio , & gratuita , fi valorem meritorumnotabiliter excedat. Plane in hoc dari certa regulanon poteft , Ted arbitrio iudicis , vcl hominis pru-dentis ftandum eft, qui attentis meritis ex vna par-te, & occafione, in qua merita, Sc beneficia pratfti-ta fuerunt, Sc atte.itareiuuneiationis aeftimationeex altera, id iudicabit. ita teftatur Iafon conf. 1 f 4.num. f. Üb. x. quem refert, ac fequitur Loazes»«fuii aüegation. pro Aiarcbione Ve\ex.fol. 193 .»um. 3.lulius Clarus §. donatio, qut.fi. 3. num.*,. regularitercnim loquendo , vbi a iure non eft aliquid certödeterminatum, arbitrio prudentis iudicis ftatur.

6. Quantus autem debeat eile ifte notabilis excef-fus remuncrationis , vt donatio non iudiectur re-muneratoria , fed mere liberalis, non conueniuntDo&orcs. Dudtiffimus Barbofa tom.x. I. qua dotü,ff.foluto matrimonio,fol 680. col.i. num.tf. infine,exiftimat, non excedi limites donationis remunera-toria:, fi id, quod datur in remunerationem, exce-dat quantitatem meritorum in quarta parte , quia,vt ait Lancellotus citatus ä Barbofa, ille , qui acci-pitbeneficium, debet imitari agros fertilcs , quiplus reddunt, quam aeeipiunt : fi autem donatiohanc quartam partem meritorum excedat , in eo,quod excedit, erit nulla , & non crit donatio re-muneratoria, fed liberalis, quia vtile non vitiaturper imuile , Sc ideo ratione excefius non vitiaturtota donatio remuneratoria. Ita docet Molxn.hb.x.depnmog cap. 8. num. 16 Sc Menochius üb. 7. dearbitr.cafu 131. a num. (J^melius tarnen Sancinstom 1. de matrimonio, lib.6- diß>.6. num. 1 o. luliusClarus, Loazes, Sc Iafon num. V • allegati, qui id, vtdixi, arbittio iudicis prudentis committunt , qui

hoc iudicabit attentis meiitis,nobj!itatf, qualitatc,Sc poffibilitatc donantis ; folent enim nobiles, &diuites multo maiorem referre gratiam , quam fintbeneficia a fe aeeepta, vt dicitur m cap. i.de dona-tione. Ex dieiis

Sequitur primo donationem remuncratoriam 7*eile mediam intcr liberalem , feu gratuitam , & in-ter donationem , qua: in recompenfarienem iu-ftitia: fit, qua: naturam fapit empeionis , vcl per-mutationis.

Sequitur fecund6 , cum donatio remuneratorianon fit fimplex, Sc mere gratuira , Sc überaus , fedfit donatio facta ob caufam , prxdi&as remunera-tiones non polle reuocari ob ingratitudinem : itaMolina tom.x. de ittfl. diff.xyx. lulius Clarus hb. 4.fent. § donatio, qu<efl.$. num. 1. Molina de primog.hb. 4. cap. 1 \.num.ä r y,pag,jti ) .r\£c requiriinfinua-tionem, vt fupiä diximus num. 1. requiri vcr6 proexceilu , fi cxcelTus excedat quantitatem, qua: da-ri non poteft abfque pra-difta infinuatione : itaidem Molina de primog. hb. 1. cap 8. num. 1 6. glof-fa in l, AcjhUius Regulas , citata, ff. de donat. verb.non meram. Bartol. tbi , num. 3. Baldus in l. i/lud,num.%. ff.de cond. indeb. Alexand.c<w/!i t \.nurn. 31.hb. 6. lulius Clarus hb.4 fem. § donat. qu^ß.ty adßnern. Antonius Gabriel, qui plures refert, hb.$.comm.opmion. de donat. conti.\. tium.öi.

Sequitur tertio vt donatio remuneratoria ralis 8.dicatm, & (u,debere eile infignia ea obfequia , &bencmeiira proprer qua: fit : non cnim quaeeunquemerita fuflSciunt, vt donatio remuneratoria dica-rur, vt oprime aniniadueitunt Guido Papa: de-cif.9$.fol. 184. Sc Sancins tom. 1. dernatrtm. lib^fi '.dijp.C.num.j.

Sccjuicur quarto, debere cb'cqiiia, & ment.anö.oeile alias debira, li enim eifern alias debita, n< iiejT-fent remuncrationc digna : in fönend enjrn HIö,ad quod quis tenetur , non p ' '. jb< au-

tatismeritum, quod proifta liberalitatc rennijrie,re-tur, vt bene animaduertitSancius num. 6. C;iftillo,Garcia, Azcuedo, & alij, quos ipfe inducir.

Dubium etiam eft, an Epifcopi,&: Picelati de bo- a _nis Epifcopatus,& Ecclefiarum, quarum funt Pr*-lati, & tutorcs, Sc curatores, & patrcsfaniilias debonispupillorumdonationes remuncratorias poT-fint valide efHcerc tarn intet vüjos.quam poft iror-tem in teftamentis fuis. Et verö loquendo frmo,de Epifcopis, Sc Pra:latis, refpondeo, non poüe colimortem id efficere, quia conftat illosnon pofle va-lide teftari per vlrimam voluntatem de bonis Ec-clefix ; quarc non poflunt etiam in teftamento perdonarionesremuneratoriasde his bonis difponere:polfiinr tarnen valide , & licite admonere luos fuc-cellbres , Ci non habeant aliunde bona propna , exquibus falaria de iuftitia debica fuis fc-ruis , & fa-mulis foluant, vt ea illis de bonis Ecclcfia:, Sc Epi-fcopatus foluant, Sc tenentur hanc admonitionemde iuftitia facere , Sc fuccefibres ea illis de iuftitiafoluere ; 6V fimilitcr idem dicendum erit de xrcalieno ab illis comrado ad defendenda bona Ec-clcfia:, &digniratcm : Sc timc quidem , fi redditusaliqui erant iam vicl:i ab ipfis Prarlatis , de illis föl-uenda ha:c erunt; fi non erant vifti, tenentur no-ui, Sc fucceirotcs Prxlati de redditibus fui temporisea foluere, & ratio eft, quia Ecclcfia, & Epifcopa-tus tenetur alere fuum Epifcopum , & caput com-petenter ad dignitatem (uam, nomine autem com-petentis fuftentationis veniunt etiam feruitia fa-mulorum, modo illorum numerus moderatus fit:deinde,quia feruitia impenfa a famulis Prarlatc fili-cuius Ecc!efix,quatenus Pradatus illius eft,Ecclc;fix

Y 4 etnfen