Lib. III. Cap.X.

"

V

id faltem fe obUffauit. Si vero Antonius non con-fenfit, rcnetur is, qui fub ea forma promiut, inre-grum debitum in folidum foluere. ira doccc Mo-lin, tom. i. de iuslit. dtffut. 170. §. quid fi qui fe,cahftat ex Anthenticafi quando. C. de conß.pecun.4V, ratio eil, primb , quia ex modo promittendiquantum verba indicant ad hoc fc voluit vterqueobligare, nifi aliam habuerint intentionem , in fo-rnqne externo ad id eegentuv ; feeundb , quia licethie in hoc modo promittendi detur difiun&io per-fonafrum , datur tarnen copulario tacita in ordinead folutionem debitt , qua; copulatio vtrunqueobligat pro dimidierate fua, & praeeipue promit-ttntcm tanquam agentem , Sc au&orem prineipa-lem promiffi in folidum, quando Antonius nonconfenfit, aut fi confenfit > non poteft foluere : fiverö promiflor copulatiue fecit promiffionem, di-cendo : Promitto tibi me , & Anronium foLturostibi debitum Perri, tunc fiue Antonius confentiat,iiue non confentiar,is, qui promiffionem fecit, (b-lüm tenetur foluere dimidium , quia illa copulatioconiunxit illas duas perfonas quoad folutionem,&vtramque pro dimidia tantum parte.

Statuo feeundö, ü promiffio fiat difiun&iue , &cadat fuper res , ita vt fit duarum , vel plurium re-rum, &c promiflor dicat fub di(iunc~tione : Promir-co tibi Pctrum, vel Paulum feruum,vel maneipiummeum, feu maneipia mea ; tunc quidem,fi promif-fariiis aeeeptaufr , & elcctio ipfi promiflario nonfnit exprefsecommiiTa , in poteftate promirrentiseft foluere quod maluerir; colligirur ex l.fi fltpula-twfum,jf.de verb.obligat. Sc habetur l.i.$.Sctuola.ff. de eo , quod certo loco^ & Li $ tit. 11. partiia f.docet Molin. tomo 1. de iuß. dißut. 170. §, quandopromiffio. Si tarnen poft aeeeptationem ante im-pletam promiffionem vnum illorum perear,etiamabfque culpa'promiflbris, tenetur promifror folue-re alterum feruum remanentem : ita habetur l.Sti-ehum §. 1. ff.de folnt. & ditt.l. 1. §. Scauola,jf.eo-dem, Sc docet Molin. allegatus. Ratio efle poteft,quia cum tota haec promiffio fit gratiofa, &libera-lis, & tota fafta in gratiam , Sc fauorem promifla-rij, tota eft fauorabilis , & latiffimc in gratiam il-lius interpretanda; ne ergo fit fruftatoria, necefleeft, vt pereunte vno feruo, ei detur alter, alioquinfallax eflet, fruftratoria, Sc ridiculofa. Inferes, ütotagratiofa eft, & in fauorem promiflarij inter-pretanda, eleclio illorum fi non periret vnus,perti-neret ad promiflärium, non ad promiflorem, vt di-ximus ? Refpondeo negando illationem: nam vt fitgratiofa, fufneit quod non fit fallax, & quöd per-eunte vno , detur alter feruus promiflario, Sc noneft necefle, vt ele&io maneat penes ipfum promif-farium fi non perirct,neque cnim cenfendus eft tarnliberalis pra:fatus promiflor , vt velit donare me-liorem feruum, vteifque viuentibus, alioqui im-prudens eflet talis promiffio , & magis prodiga,quam liberalis.

Vtrüm autem poffit promiflor pereunte vnoferuo (idem de qualibet alia re in eadem promif-fionc ) ofFcrre , 6V dare promiflario valorem iliius,fi illo egeat, qui fuperftes eft, aut ad illum multwmafficiatur,vt ficpromiffioni.&oDligarioniilljus fa-tisfaciat, eft dubium ? Mihi videuu vera pars affir-matiua, modo res, aut alter feruus non peifcat cul-pa lata ipfius promifloris. Ratio eft pritnb , quiapromiflor non pereunte altero feruo , velrc , fatis-faciebat promiflario, dando illi viliorem ( eratenim opeio eledionis penes illum.) Ergo pereun-te re vna, ü egeat altera fuperftite, aut ad illam af-jiciatur, fatisfaciet obligatio!» uroraiffionis acce-

________■ M7

ptatar dando valorem fuperftiris. Secundb, quia noneft credendus,per promiffionem gratuit.im tantamfibi promiflot voluilh: imponere obligationcm , vtnon poffit in eo cafu reddere valorem. Ita docetMolin. difto torn.i. difput.i 70 §. qnando promijjio,Sc glofla in J. Sc<tnola> legis 1. Jf.de verhör, oblto. inverb. folunty probatque lex cum res. §.fedß Sticbm,ff. de legatu 1. quam ampleditur Gregorius Lop.ad leg-i$. tit.i i.part.^.

Dixi, modopereat fine culpa lata promiflöris,quia fi culpa lata ipfius percat, poteft promiflariuinon efle contentus pretio, vel valorc iüius.fed vel-le accipereiem fuperftitem , vt habetur in l. Sti-chum. §.i.jf- de folution. Si autem poftquam pro-miflor elegit ea«t*em, qux periit, vt illam foluc-ret,& illa periret abfque culpa ipfius,non tenereturfoluere eam, qua; remanet, neque pretium, aut va-lorem iliius, fed periret promiflario. Ita Molinaallegatus §. quando prominens , &confentit prxdi-ctus §. ScauoU , citatus. Dices , vnum pro alia in-uito creditore reddi non poteft , vt eft communeIuriftarum crFatum ; ergo non latisfaciet promiflorfoluendo fuocreditori,ncmpc promiflario folucn-do valorem xqualem ? Refpondeo id verum eflein jnomiffionibus reeiprocis, Sc vtrinque onerofis,non in mere gratuitis, Sc liberalibus.

Statuo tertiö , fi res vna in fingalari promfflafuit,& ambigitur,qu«namexduabus, vel pluriBusilla fit : vt fi promiflor duos, ve! tres ferucs hr.bcateiufdem nominis,v.c. duos, vel tres Antonios, ScSc dicac: Promirto leruum meum Antonium tibi,neque ex cireunftanriis coneurrentibus conftarepoffit, quem intellexcrit,tunc optio eft pfiu's pro-milfores, vel illorum lixredes. Ita docet Molinatom. 1. de iußit. difp.iyo. §. quandu res , Sc patet ex/. qui ex pluribus-ff. de ve>bor. obligat.& l. 2 j.r«. 11.part. t. In hoc tarnen ruaitu non evedo ü res vnapcreat,tcncri promiflorem iolutre alterain , fi duoAutonij tantum crani,fcd ftandum clTc iuramentopromittentis, quem nam inteüexerit, quöd fi ip r epromittens fe detenninare non poffit, vel iam de-fuinäus C\t,Sc omnino ignoretur, an feruus, vel respromiflafucrit ilb,qux fupereft, bene potat Moli-na diuidendam eile arftimationem iliius ferui , quifuperftes eft inter h.-credes promiiroris , Sc ipfumpromiflärium , vel haeredes iliius. Ratio iliius eft,quia obligatio promiffionis non cecidi t fuper vnarjtque rem, aut fuper vtrunque feruum, vt in promif»fione'duarum rerum aut duorum feruorum fubdif-iundione facl:a, fed fuper vnum eorum tantum, &ignoratur quifwam il!c fuerit, Sc ideo pro rarionedubij aequalis puto aequaliter diuidendum efle fer-uum remanentem in vtroque foro.

In foro autem confeiemia:, quando promiflor .eft certus, quam intenderet, fi illam intendit, qua;periit, ad nihil tenetur. Si verö intendit, quse fuitfuperftes, eam integre tenetur foluere. Si dnbiuseft, Sc qux periit, abfque culpa iliius periit, ad di-midium tantum tenetur, vt dixi; fi culpa lata iliiusperiit, tenetur ad totum , quia raalina debet pa-trocinari auclori. dixi, ctlp < lata , quia in promif-fionibus mere gratuitis, & liberalibus , non tene-tur promilior de culpa leui, nee leuiflima; in one-rofis tarnen tenetur de lata,\t diximus/tt.i decan-traäibm in genere.

Statuy quartö, quando promiflor de vna re pro- {miffionem intelligit, & promiflarius de alia, nonvalet talis promiffio, v.c. fi promiflarius petat äpromiflbre equum, &: ille ei refpondeat ,Dabo tibibouem, nifi ille continubbouem aeeeptet, inualidaeft talis promiffio in foro exteriori : in foro verö

X a. intern o

6.