\jz De acquifit clominij in alias res, &Cc.

i

I

4.

rendo rerum domin. fei explicare oportet in qui*bus anitnalibus hoc ius procedat ? Et dicendumprocederc in ilÜs folutti, qusc nullius funt, vt dc-clarant iidem textus per illud commune docti-liienuim , quod ante ntillhu eft , id naturali rationeprirno oixupA'iti conetduur ; vt vciö diteerni poffit,quae animalia in nullius fint dominio , obleruandxfunt tres animalium differemix; quxdam cnimfunt natura Ina maniueta, vt gallinx dornelVicar, Scanfctcs.etiam domeft:ci,oucs,boues,fues,& huiuf-iuodi..Quxdam natura fua fera , vtcolumbx fyl-ueftres , pauones ,ccrui, cnniculi. Quxdam veröcadem natura fera , fed confuetudine manfuefaeta,vt columbx noftr.i columbarij ,& apes noftri al-uci, Sc pauones ipfi , cecui, ac euniculi. Prhnumgenus animalium non licet cuipiam capere, nequecapienti cedunt; quia intelliguntur habere domi-num , vnde quamuis anferes tui , aut gallinx lon-go auplcnt , quocumque. tarnen loco reperiantur,tui erunt, & tuo dominio 11011 fubtrahentur , 8cideo tibi omnino reftitui debent : idem eft dicen-dum de ouibus,& bouibus,& fuibus, & de aliisdo-mefticis animalibus. Securdum genus animaliumd efTugiant,fas eft profequi,& capere , & capientisfiunt , quia in nullius crant dominio. Nee refeif,an feras beftias quis capia< in fuo fundo , an alic-110 , nifi quöd illcqui alienum fundum vult ingre-di , venandicaufa, aucupandivegratia,poteft ä do-mino fundi prohiberi ne damnum aeeipiat, & te-netur illi damnum reficerc.fi quod dedit.

In tertio gencre hxc regula prxfcribi poteft, vtquandiu animalia natura fua fera , fed confuetudi-ne manfuefa&a, habent confuetudinem reuerten-di ad poteftatem domini , non cenfeatur dominusillarum dominium amittcre , nee alius illa caperepoteft , fecus ver6 poftquam illa tajem confuetu-dinem exuerunt , Sc prorfus ad fuam ferinam na-turam rcgrclfa funt ; tunc enim poftunt a quoli-bet capi abfque obligationc reftitutionis : nam C\quis animal aliquod,natura fua ferum, capiat, autpoffideat, tandiu illius dominus e(fe intelligitur,quandiu in cauea conrinetur, aut ineuftodia ab il-lo coercetur: nam fi indecuaferir, &c\n hbertatemfc receperit,rurfus primo oecupantis, capientifqnefictjvt fi feras viuariis inclufas,pi(ces in pifeina col-lc&os habcas, aues iu cauea cuftoditas.i'ndeque ef-Fugiant.auc rupris. pifeinis antiquam libertäremrecuperauerint, primo capientis fient. Naturalemautera libcrcatcm recuperare intelliguntur, cumyel oculos dominorum fugerint.vel ita fint incon-fpe&u illorum , vt difficilis fit illarum profecutio.Nam fi facile apprehendi poffint, aut aues caueaelapfx alas habeajit prxcilas, in illorum dominioperfeuerabunt.

Et quia apura fera eft natura,ideo examen quodex alueo tuo cuolauerit,ita vt difficilis fit eius pro-fecutio,primö oecupantis fier,& quamuis in arborealiqua confederit, non proinde domino arboris ce-det,aut apes , aut faui fi quos ibi confecerit, ficuenon cedunt volucres in ea nidificantes,fed qui priusexamon alueo inclulcrk,$c" fauos oecupauetie, do-minus euadet: poteft.tarnen dominus arboris, autagri,in quo federif, re adhuc integra prohibere in-gredientem fundum fuumme fundum ingrediatur,vel arborem cpnfccnJat ad capiendura examen, VCillum prajueniat, quod fi in tuum alueare aduolet,tmim erit; hxeomnia exprefsc habentur in l. 3.4.dr <j.ff.deaccjHir. pojfejf. docec.Leffius tom.i.deiuft,Üb i.cap.i.dub.i. ».31. Nauarr. infitmma,cap.ij.num.i 18. habetiirque in l.Pomponitu, §.idem Pom-ponimff.famil.iraffiuttd.

Similitcr de aliis animalibus ferinx,ac fylueftrjsnaturx, veluti de cetuis, lcporibus,perdicibus,pa'-uonibus , columbis columbarij, & cunicnlis nonmanluetis, qui domo alantut, quia ij cum galljniscomputantur, & idem de columbis domefticis,non columbarij, quia fimiliter cum iifdcmgallinisadnumerantur,de quibus iam fupra didum eft;nampixfati cerui,lepores : pcrdices,pauones jcolumbx,columbarij,& euniculi non domcftici.fi cuftodiam.& caueaseuaferint, & columbx columbaria defe-ruerinr, ad priftinam natutamferinam regrediun-tur, & primi oecupantis fient, fi fint difficilis pio-fecutionis; fecus fi facilis , & facile capi iteiumpoflint; columbxque fi columbis diuerfis oolum-barij feaggregenr , domino diuerfi columbarij ac-quirentur,mod6 dominus columbarij,illecebras infuocolumbario non opponat,velutithun's,aut ani-fij,quibus alienas columbas attrahat ad fuum:tuncenim renetur cas rcftituerc,quia per fraudem attta-xit iUas ; lecus fi id fine fraude accidat.quia meliuseas in fuo columbatio alit, vel commodiorem fta-tionem illis aptauit ■■, ita Leffius citatus »«7». 31. &18 .verfavtmalia Sc Nauarrus allegatus. Ratio eft,quia animalia hxc fylueftris.ferxque natura:,fi lo-ca,& caweas , quibus inclufa funt,atquc ade6 pote-ftatem domini euaferint, Übeltätern reeipiunt na-turalem , recuperaraque ea übertäte naturali, nul-lius fhmt,& ideo primi oecupantis funt. Nam tan-diu folum cenfenrur dominum habere , quandiudomini illa fua cuftodia coercent, quöd fi illorumcuftodiam euaferint,rurfus fient prim6 oecupantis,vt fi ceruns ex fyluafepimento conclufa, vel prato,leoex cauea, pauones ex fepimento arboribusin-ferto , euniculi ex loco vbi inclufi funt, lcpores,&perdices,ex loco fux cuftodix aufugerint, vt fupradiximus , Sc alas ptxcifas non habcant, quia tuncvbicumque fucrint inuentx , domini erunt. In iistarnen omnibus habenda femper eft ratio confue-tudinis locorum,& prouinciarum.qua confuetudi-ne ftandum eft, vt optimp animaduertit Leffius al-legatus num 3 .fine.

Dtibitant tarnen aliqui,an columbatia fint lici-ta? fedplerique conueniunt, ordinarieloquendo,efte ücita,nifi lege aliqua alieubi finr orohibita, itaPaludan.»>.'4.^/yr.i f .q. i.art.i$arc\\isverb.columba~n«»2,Maior %n ^.difi.i f.^.2 8.Nauarr.c<t/?. 17.77. \i6.Leffius tom.\.de iuß.lib.i.cap \.dub G.n.iy.fal.^.Caietan.wr^ .columbarium. Sy\neüvcrb.reJhtutio 5.<j 4. Sotus lib.4. de iuß. q.6. ort.*,. Molina tom.i deiuft.tra,tt.i.drfp.A t %. Prtmc,aj\\3L. confuetudo ita ha-bet. Secundo , quia nulluni damnum afFerunt, neeofficium notabilemon cnim minus vefeuntur femi-nibys inutilibus,qux fata fuffocant, veluri lojium,8c iuelantliium,quam bona femina.7frf«c,quj*anonfcalpunt,nec deregunt femina terrx mandata,& fo-lum vefeuntur granis, qux vel terra non texit, velab fpicis deeidunt in tettam. Quarth , quia ceduncin eibum Reipublicx,& nifi haberentur columba-ria, eilet maior numerus columbatum fylueftrium,Sc ita magis noecrent fatis.

In hac do&tina folüm dubiuroelTe poteft.quan-do nam animalia natura fua fera , Sc fylueftria, fednoftta induftria manfuefafta,& ire,& redire ad no-ftram manum Sc poteftarem aftueta cenfeanturamifille hanc confuetudinem eundi, & tedeundiad noftram poteftatem, & antiquam libertatem re-cuperare , vt ptimo oecupantis fiant. Nauarruscap. i-j.nHT*. 12.8. & Syluefter verb.inuentHm,num.6.dicunt.de columbis loqucndo 6olumbarij,fufficcre,quöd bis non reuertantur tempore confueto.Com-mbäius wmen id lelinquitut atbittia ptudentis, &

id