TORUM.

Carmine xvm , de illo diferte canit: Ne-

316 ACTASANC

nii perfecutlone, ftudia inter alias duarum fandlit z.ario

limarum mulierum Lucinae atque Perpetuae. Nos rone felix principe , diverfa perpetius mala , lu-interea ad tempus atatis utcumque figendum , ha- liravit orbem. Vixit ergo Sanilus , Ennodio tefle,bemus in promptu S. Ennodium , epifcopumTi- fiub Nerone ; atque adeo conficitur , quo S. Pcrpe-cinenfem, qui in hymno, quem panxit de S. Na- tua: at as , eodem tefle, referenda Jit.

D

, 0*-*'40?kfitS

rii Msissu

“^tiroeum xss&x

9i :

DE S. TERTULLINO PRESB. ET M.

'ifVrmtl/mbih—- ,Vitmnifa.elai '■ .-ta:-■•'*‘‘enJtdife,k- —trr.rr

Vi B.

.ROM

COMMENTARIUS HISTORICUS.

a*#?:**.

Anno

CCLVII.Atia; annus,menfis, diesmartyrii.

B

| Cta S. Tcrtullini presbyteri &martyris petenda fiunt ex AflisS. Stephani PP. I & martyris ,qua dedimus die 2 huius menfis,quoad potuimus , illuflrata. Vi-de ergo , qua de hoc Tertullinoibi narrantur cap. 1 , num. 8 , & cap. 1, num.14, 15, 16 , & 17; fed iis pr amitte , qua ibi-dem in Commentario pravio differuimus toto para-grapho fiexto , & maxime num. 61 , 63 & 64.Annus idem ipfi martyrii palmam attulit , quiS. Stephano ; a quo fepultus dicitur in Crypta are-naria pridie Kal. Augufli, hoc efl , triduo ante ,quam refiflo capite difcipulum fan Pium fanPhffi-mus Pontifex fequeretur ; ita certe afferunt A tlo-rum S. Stephani PP. & M. vetufla , quotquot m-fpeximus , exemplaria ; fi codicem noflrum uni-cum exceperis , qui fepultum refert Terrullinumtertio Kalcndas Augufli ; quod ficuti fiunt Mar-tyrologi unus & alter ; ut m Pratermijfis die xxxJulii obfervatum efl ; cum Ado & plures alit ,de quibus in Pratermijfis die xxxr Julii, lethonemnoftram amplexifint. Deceffiffie vero S. Stcphanumanno Chrifli 257 > die 2. Augufli , fiio loco com-probavimus. Reflat hic , ut de cultu & reliquiisS. Tertullini non nulla fitbjiciantur.

2 Etfi quadam, ut modo infinuavimus , A 4 ar-tyrologia S an Pium noflrum annuntient eo die , quodecvtTe^*^ narratMr fepultus ; ufius Ecclefia Romana , quihodieque in Martyrologio reformato fervatur , ce-lebritatem ejus ad quartum ufique menfis Auguflidiem differentis , antiquiffimus efl ; ut patet exRomano veteri apud Rofwcydum noflrum , ubiannuntiatur his verbis : II Nonas ( Augufli) inCrypta arenaria, Tertullini martyris Roma: ; itemex Adone , qui ad eumdem diem Jic habet: ItemRomae , in crypta Arenaria , natale Tertullinimartyris , quem beatus Pontifex Stephanus ba-ptizavit, & in albis presbyterum confecravit :cui inter cetera monita hoc praecipue commenda-vit: Frater , inquit, cura fit tibi diverforum re-quirere fandiorum corpora Martyrum. Qui pofebiduum ordinationis fux tentus a Marco prxfedlo,educlus efl ad Valerianum imperatorem. Quemille extenfum madlari fuftibus juffit. Cumque im-pie caederetur , clamabat: Gratias ago tibi , Do-mine Jefu Chrifte , qui me non feparafti a Domi-no meo Olympio , fervo tuo , qui me prxcellitmartyrio confummato. Cumque inter caedes hocdiceret , juffit Valerianus lateribus ejus ignemfupponi. Cumque laetus & conflans pcrfeveraretjdiceretque : Fac , mifer , quod facis, celerius,ut me de hoc incendio , licet peccatorem , ta-men pro ejus nemine , Chriflo offeras facrifici-um ; juffit Valerianus elevari eum , & tradi prar-fedlo Sapricio. Qui primo juffit os ejus lapidibusconquaffari , deinde extendi eum in equuleo , &

dem.

Colitur hoedie; etfidecejferit

nervis diutius torqueri , deinde ignibus concre-mari. Cumque perfeveranter Spiritus fandli gra-tia roboratus , Chriftum Dominum lateretur ,mandavit hoc fadlum Valeriano tyranno. Cui Va-lerianus remandavit , ut , data fententia , ejuscaput abfeindererur. Tunc Sapricius depolitum deequuleo juffit duci via Latina in fecundo millia-rio , & ibidem decollari. Cujus corpus S. Ste-phanus Pontifex colligens cum clericis , & hym- Enis redditis Deo , fepelivit in eodem loco , inCrypta arenaria , fecundo Kal. Augufli. Ubi con-curfus folemnis fit 2 Nonas Augufli. Eodem dierefertur ab Ufitardo , Notkero , cr recentioribuspaffm.

3 Neque vero facile efl tranflati hujus fefl i af- forte ob trtnf-Jignare caufam : nifi forte corporis ejus aliqua fue- lotionem eli-rit olim eo die faci a tranflatio ante tempora Alar-tyrologii Romani parvi ; de qua tamen meminit - ,e l m 'nemo. Sufpicandi anfam prabet Panvinius in li-bello de Septem Urbis ecclefiis pag. 94 , cum afi-firit , S. Tertullini presbyteri 0 r martyris corpusolimfuijfc in coemeterio Calhfli ; puta ante , quamillud cum altis quamplurimis anno Chrifli S17 inmenfe Julio , die xx , Indictione x ad baflicamS. Praxcdis tranftulit S. Pafchalis PP. I ; ut i-dem docet pag. 259 & fiquente. Huic tamen opi-nioni refragatur Aringhus in Roma fuhterranealib. 4 , cap. 5 , affirmans , corpora S. Tertullininoflri & aliorum aliquot Adartyrtim ex ipfo S.

Tertullini coemeterio ad adem S. Praxcdis a Pa-fi hale tranflata fuiffe : neque enim haPienus quif-piam , quod fetamus , idem fuiffe S. Callifli ccc-meterium afferuit cum coemeterio illo , in quo fe-cundum Acia S. Stephani Papa & martyris , cor-pora SS. Tertullini , & 1 2 clericorum Martyrumfiepulta primum fuere ; cum hoc omnes ad viamLatinam , illud ad Appiam conflituant. Dixi :cum coemeterio illo , in quo &c. : nam adducivix pojfum , ut credam , S. Terrullinum & Mar-tyres jam diPlos conditos fuiffe in coemeterio quodeadem via Latina , fecundo ab Urbe milliario ,nec procul ab aquaduPlu , retePlum anno Chrifli1687 fuiffe aiunt Raphael Fabrettus Jnfiriptio-iium antiquarum cap. 8 , pag. 547 & fiquente ,ac Marem Antonim Boldettus in Obfervationibusad coemeteria Martyrum hb. 1, cap. 1 S , pag. 362,cum hac inficriptione in aditu poflta , Coemete-rium beati Tertullini M : non exiflimo ,inquam , ibi fepultos fuiffe Martyres illos ; fi ve-rum efl , ut Boldettus affirmat , repertum tuncfuiffe coemeterium iflud prorfus mtaPhtm. At enimquid fi delineatio , quam proferunt auPPlores illi ,partem tantum exhibeat coemeterii S. Tertullini ,qua intaEla manferit ; aliam vero partem , pri-dem evacuatam ac dirutam , in qua fuerint Mar-tyrum illorum pignora , non exhibeat ?

4 Ut nt efl , five Sancli noflri exuvia in illo

coeme -

s*rr , ■

y&edmtix&ito amm00p&br.ieim»

zmmum

rxxttiMiiiabki. JSf.^ 1 1•■ttnlfi/tooJrzMtv *w. "- u

*««*«»!& IA*

r. ' ■** ‘ !L -

M«,v.

■IhJX.!

3 tTii,

Ut fc.. 1 4

' »'Irt. • ' f

: * 3 :i

■!>»«»»

» k ' ,

T.raan-c»

il teff' in,. •

Si v

S 's