<5 S.S 5 S,

. X>\.

> VX

% S>s

v ' i "^,7 , %' i;.s^J W>

;,. SSJ^

V

■\>

•it. "•‘'fe

- SQ>

V*

««* r*<7*^

*. >*IS%

'■* ck>!:

*> L/^r **»

v s .

' " L,

V- ^ ^ V, 1

>s?

«.i *•»*■>’

«, *^».: '

fi.-, ' "

V '> » ffc *»n

■i— •■ 1 ,„

,. ■*'*/*.

H

;S

^itii

■• .ir.mr». k.,.' . , i

_ - > >,»< (Ttt JW. ,

„. .

Kft

»‘ 41 ,

Au

,r- a ,,._ .M****»#*»»:

‘i

f^^^fqrn np, ( j

*•' ,r ***&», fBsijia

^ “N*^ H (titoi taaijj i .

~ 2 «wit:lpj|Kwatfe.'S * : ' ~'-a» Kaaamot; s M ' tt* h ^-ia^twwiipj.lctiiiiae,-** j .» t' ffiM lisadrisi;•« umikk eas fas, i x ii.

:. t-rrr, una. Jwwrv

uv i\ ., . ..,

, u t» ?yt -0 «*• J® ii iit»

!m Hr.iewir jitatoK'*«sateit&f***

lW Moa;iiKi:i7 rn;!i "* w l

w,rW “'■*

Ijllll

!■

int W'

N " ' ,

^ijoDW'^

&***+.

1 . ■ • Jiiiu »*»

1 ’ --ffl *0» IW V ,

.»:(#!

Jr aOQ k ‘* . i', I0>

, rlli.-j: ai» 1 ''

i ■(*??%***

»****%>*

. v j^r.y

ff*7*

T»■

l *S>C^ *

J ll V* 1 0

A

^ ^ J fd»4» .

^ * a,

a*., . . “*iwi""* •'*

•'ali, ‘ ^** ,a *>-

• “"'f»

llflt.Mlkl. .. ' ;,t '

t. fiiBiCKrjsuaA^z,mj- i;-.aa5ii!3e,!jai!aca

-~* i', 1 ' rtStwNKrtEJ,

in fttet exverbis ab et

ttfiirfatis,

■*

\

•’«l-r t

ftrtt, s ,.. 1 ’

B

Bft

qua S. Htt-

r onjiniss

& S. Cyni-Ius Alexan-drinus i

PATRIARCHARUM CONSTANTINOPOL.

tnidet a duabus caudis titionum fumigantium ifto-rum , in ira furoris Rafin regis Syria , & filii Ro-

meliat . Et adjecit Dominus loqui ad Achaz.

dicens : Pete tibi fignum d Domino Deo tuo inprofundum inferni , five in excelfum fupra. Et di-xit u 4 chaz. : Non petam , & non tentabo Domi-num.

<j<;9 Quare Raderus nofter in laudatis Mss.

Obfervationibus ad Menaea die i_Aprilis, hunc

Graecorum errorem confidenter*ita explodit : E-gregiam vero laudem & fpoha ampla refertis , oPelafgi > dum impium regem & idololatram , &ceteris regibus omnibus fceleratiorem , inter Divos sreponitis > CT' hanc unicam vocem Jfaia y excipi-tis , qua fanblitatem Nchaz.i comprobatis : Nonpetam } et non tentabo Dominum. Reco-gnofeat lebior f qua de illo facra Litterarum ora-cula teflentur 4 Regum cap. 16, & z Paralip. cap.i 8 , ubi nilfere nifi de idolorum cultu , ab illoinftituto , & odio Numinis t rabiatur. Qirod au-tem ad illa apud Ifaiam verba regis attinet, Nontentabo Dominum, non e[l ille fenfus, quemnonnulli eliciunt , & interpretantur ■, quafi pie lo-cutus fit illic Nchaz.. Diffidentia fuit. Dein citatnoftrum Cornelium a Lapide , qui in Commen-tariis ad caput 7 Ifaia: haec verba regis Achaz hy-pocrifi & impietati adferibir.

Sed in gratiam Graecorum malumus hocloco allegare notiflimos & antiquos facrae Scriptu-rae interpretes, inter quos mento numerandus eftS. Hieronymus , qui in noviflima editione Pari-fienfi tomo 3 coi. 69 & 70 memoratum Ifaiae tex-tum ita explicat : £t dixit Achaz : Non pe-tam > ET NON TENTABO DOMINUM. NoH hu-mihtatis ejl , fed fuperbta , quod non vult fignumd Domino pofiulare : quamquam enim feriptumfit in Deuteronomio : Non tentabis DominumDeum tuum j & hoc contra diabolum Salva-tor uj.us fit teftimonio 5 tamen jujfus , ut peteret,obedientid debuit explere praceptum , prafertimcum & Gedeon & Manue fignum petierint & ac-ceperint. Quamquam juxta Hebrai fermonis am-biguitatem , in quo feriptum efi Uto enasse a-donai , & omnes fimiliter tranftulerunt , nontentabo Dominum , legipojfit non exalta-bo Dominum. Sciebat enim rex impius , quodfi fignum peteret, accepturus effiet , & glorificare-tur Dominus. Ergo quaji idolorum cultor , qui momnibus angulis platearum , & in montibus lu-ci [que nemorofis aras confiitucrat , & pro levitishabebat phanaticos , non vult fignum petere , quodpraceptum efi.

^61 Praeterea Graeci audiant fuum S. CyrillumAlexandrinum , qui lib. 1 Commentariorum inIfaiam orat. 4 eumdern prophetae illius locum ficexponit: Achaz.o thronum regni obtinente Hiero-folymis , d" ad effrenationem quamdam valde pro-lapfo , d“ damoniorum cultibus falfis adharefeen-te , eum omnibus modis conatur ad melius tra-ducere y & ut veritatis opinionem conficietur accupiat y & rebla de Deo fientire velit. Quoniamigitur idolorum cultores magnifecit, ac cura fiu-dioque ei fuit, rerum eventus curiofius ferutariy& ex fiacris fcificitari oracula , verbifquefalfiorumvatum ludificari, periculis impendentibus , Acha-z.um hac molientem retrahit ante & impedit, pra-cipitque , ut non jam ex confuetis fibi delubris ,non ex vanis vatibus , fed a domino Deo potiusfignum petat. Genus etiam & modum petitionisaffignatfiua fententia, cum dicit : In profundumvel in excelfum , hoc eft , in calum vel in terram,atque adeo inferiora. Quibus verbis probat ac fi-Augnfti Tomus / 5

97

gnificat y Deum effie univerfitatis Dominum , &per poteftatem & aubloritatem , quidquid vifumeft , efficere , five rerum calejhum , five terrejlri -um procurationem voluerit fufeipere.

$61 Repudiat deinde Achaz-us , non quafi Deumreveritus ; fed contumelia potius afficiens nnftr ,etiamfi Verbis piis & religiojis glonctur. Non e-nim , inquit , petam , nec tentabo Dominum :nam cum , jubente Deo petere , fi petere nolis ,fa-pit manifefiam impietatem , Jimulat , fe nolle i-pfum tentare , & verba fere legis obtendit : Nonenim tentabis Dominum Deum tuum. An nonautem eft huic perverfitati Achau pleno ore recla-mitandum ? Nam cum Deus petere juberet , annon praflabat illud , quod pracepit , facere , quammaligne captiones comminifii , & excufanoneminobedientia frivolam pretextre ? ficihcet : A T on ten-tabo Dominum. Verum hoc illi in animo erat ,fuperos atque divinos fermones non amplcih , fedfatidicorum potius deliramenta coronare , O" can-didiore calculo anteferre , auguriorum refponfa cu-riofius fcificitari , & damonum prafidium implo-rare. Denique Bjfilius Magnus, & Joannes Chry*follomus , aliique tum Latini tum Gr*ci facrasScripturae interpretes,in Commentariis fuis ad cap.7 Ifais, fimili fere modo illa impii regis verba in-terpretantur

<J6 3 Ex his liquet , quam ruinofo nitanturfundamento recentiores Menaeorum colleftores,dum tali hominis fcelerati aut hypocritae refpon-fo omnem ipfius fandlitatem fuperfhuunt. IllosMenaeorum collc&ores vocavi recentiores , quiafaens Grtccorum fallis verofimiliter hi fimilefqueerrores inferti funt a fchilmaticis , ut ex.llimocum Leone Allatio , qui Difiert. 2 de libris ec-clefiallicis Graecorum pag. 114 & 11 y ad rem 110-flram hc feribie : Aubtores libri ( examinat ibiTriodium Graecorum , & hujus libri errores de-tegit ) quo propius aberant a Chnfto & divinaprogenie , melius , qua erant veritatis , cernen-tes , optime & fine ulla offienfione divinas Sanblo -rum laudes & fidei dogmata decantarunt ; fie -quiores affectibus propriis dtftrach , fape etiam 0-dio in Romanam Ecclefiam , multa , qua a veri-tate aberrant, intrufirunt. Quod fane manifeflumeft m hoc libro : nam antiqua fere omnia planafunt ; nihil in fe continent , quod pias aures of-fendat : recentia multis fcatent erroribus , &fubdole fapius in Romanam Ecclefiam garriunt ,multas etiam barefeon labes lethombus infpergunf,quibus abeifis , liber nitori juo priftmo reftitutusynulla expurgatione indigebit.

y 64 Inter auctores recentiores , qui librum no-vis feriptorum acceffionibus foedarunt , pracipuifunt Nicephorus Calhftus Xanthopulus , & Philo-theus patriarcha Conftantinopohtanm , fchifmati-ci & haretici.. . Philotheus Palamaarum partiumaffiertor multis contra Latinos invcttas eft ; mul-tum etiam pro Palama , illiufque harefibus , aplerifque Gratis oppugnatis & damnatis , defen-dendis y & feriptis & operibus infudavit. Tan-dem ipfum Palamam inter Sanllos retulit , (V Of-ficium in ejus laudem compofuit , ut infra vide-bimus. Tum inferius in eadem Diflertationc pag.194 & 19? recitat varios honoris & fanclitatistitulos , quos in folum Palamam Philotheus illetam liberal i ter congelTit, ut fummis ccclcfiae Grae-cae patribus vix fimiles divilim tribuantur. Quin-irno Allatius ibidem addit , hymnum divae Vir-oini facrum , qui recitari folet in Officio Aca-thifti ( fic appellatur , quia ob reverentiam Dei-parte numquam in eo fedetur ) ab illo PhilotheoN

inds

. r

Sec. vi it.

aliif ue Pon t jad dtilarandam ipjihswi[ :e a -uiiexponr.m t

E

contra qudifrivola cjl in-terpretatio re-ceti/iorumGrsconm ,

F

qui rituales

ecclefis litalikros corrupe-runt ,