.III.De apoſtematibusFen
¶ Et ſanguis laudabilis aut eſt groſſusaūt ſubtilis: ⁊ factū ꝗdē a ſanguīe laudabili groſſo ē flegmon q̄ accipit carnem ⁊cutem ſimul ⁊ eſt cum pulſatione: ⁊ a ſubtili flegmon que accipit cutem ſolam ⁊ ēſpina ⁊ non eſt cum pulſatione.¶Hic ꝓſeꝗtur membra p̄dicte diuiſiōis: ⁊ duo facit. pͥmoproſeꝗtur de apate qd̓ ſit a ſanguine laudabili. 2º de apoſtemate qd̓ fit ex ſanguīe illaudabili. ſecūda ibi. (At verofactum a ſanguīe groſſo. Dicit ergo. et ſanguis laudabilis aūt eſt groſſus.tu. d. videtur ꝙ dicat falſum: qꝛ ſanSed ſtaleguis laudabilis non eſt groſſus neqꝫ ſubtilis: īmo eſt equalis in cōpl̓one ⁊ ī ſub̓a: qꝛ ſāguisnon naturalis eſt ille vel ꝗ ē groſſus vel ſubtilis ſicut apparet ꝑ Aui. pͥmo can̄. Fen pͥma ca. de humoribꝰ. ¶ Dd̓mꝙ ſanguis laudabilis pōt dupliciter exponi ſiue cōſiderari: vno mō ſtricte ⁊ ꝓprie: ⁊ iſto modo ſanguis laudabilis nō eſt groſſus neqꝫ ſubtilis: ſed equalis. Alio mō pōtaccipi large vt dicat̉ ſanguis laudabilis qui non egredit̉a ſua naturali qualitate: ſꝫ aliquātulū egredit̉ a ſua ſub̓a⁊ groſſitudine vel ſubtilitate: Mō lꝫ ap̄a poſſit fieri ex ſāguine laudabili pͥmo mō: ⁊ hoc quantum ad ſuuꝫ fieri ⁊initiū apatis vt dictū fuit pͥus: tn̄ vtplurimū peccat in apoſtemate ſanguinis vel quo ad groſſitudinem vel quo adſubtilitatē maxime quantū ad eſſe ⁊ complementū, ap̄atꝭ⁊ hoc ꝓpter tēſionē humoꝝ alioꝝ cū ipſo: vel ꝓpter alterationē que accidit ſibi: ⁊ qꝛ ita ꝯtingit vtplurimū: ideodixit ꝙ ſanguis laudabilis aut eſt groſſus aut ſubtilis: ⁊ītelligit de ſanguine laudabili largo mō vt dictum ē. Etfactum ſcꝫ apoſtema a ſanguine eſt flegmon ſcꝫ vere ⁊ ꝓprie ſcꝫ flegmon accipit carnē ⁊ cutim ſimul: hoc eſt rōnegroſſitiei materie: ⁊ ideo plus profundatur materia ī flegmione cum apate ſanguinis qͣꝫ in apate colerico. Et iōdicit Gal̓. 13. de in geni. ſani. ſed ſicut flegmon fit ī carnepartem cutis amplectendo: ita heriſipilla ī cute fit ⁊ partem carnis amplectitur. Sed intelligit hic Aui. ꝙ loquit̉de apoſtematibꝰ que fiūt in exterioribꝰ partibus corꝑisqꝛ de interioribus partibus locutus ē in 3º. Et ideo dicitAui. ꝙ accipit carnē ⁊ cutim ſimul: hoc ē verū de ap̄atibꝰexterioribꝰ de ꝗbus loꝗtur: qꝛ in interioribꝰ mēbris noneſt proprie cutis. Et eſt cū pulſatione: qꝛ rōne caliditatiscogit artariā eleuari ⁊ euentari: rōne autē compreſſiōisquā inducit in mēbro rōne ꝓfunditatis hūorū coartat artariam ⁊ reſiſtit ei in eleuatione: ⁊ iō rōne illiꝰ coartationis ⁊ rōne illius caliditatis vt euentet̉ virtus mouet artariam ⁊ fortiter pulſat ⁊ ſentitur pulſatio in mēbro manifeſta. Et a ſubtili ſcꝫ ſanguīe ſupple fit flegmō: qꝛ accipitcutem ſolā .i. magis depellit̉ ad ſuꝑficiē ⁊ profundat̉ ī carne minus ꝓpter ſubtilitatē materie: vn̄ non intelligas ꝙaccipiat cute ſolā: ita ꝙ nō partē carnis: ſꝫ dr̄ accipere cutem ſolā .ſ. pͥmo: ⁊ ꝯn̄ter amplectit̉ partem carnis. Et eſtſpina .i. heriſipilla. ⁊ dr̄ heriſipilla ſpina: quia ē in eo pūActio ad modū punctiōis ſpine. Sed tu. d. quō fecit hic mētionē de heriſipilla cū ſit ap̄a colericū. Dico ꝙ Aui. ītelligit ꝙ illud flegmon ſit heriſipilla: qꝛ declinat ad naturaꝫheriſipille: ſed non fit oīno ⁊ vere heriſipilla: qꝛ talis fit acolera pura: vel ex ſanguine qui iā trāſiuit in naturā coglere ꝑꝑ aduſtionē: qꝛ cū ſanguis adurit̉ eius ſubtile ꝯuertitur in colerā ⁊ ſpiſſū in melācoliā: ſed talis flegmō dicitur heriſipilla: qꝛ aſſimilat̉ heriſipille in accn̄tibꝰ: ⁊ hocrōne ſanguinis qui ꝓportionat̉ colere in ſubtilitate: ⁊ ꝓꝯpter hoc Aui. fecit mentionē hic de heriſipilla. ¶ Priointelligēdū ꝙ talis heriſipilla nō maligna vtplurimumſit ex tali ſanguine: ⁊ paꝝ ſit ex colera pura bona: qꝛ vt fuit ſuperius dictū raro ſit apoſtema ex colera pura ꝑ viaꝫ
radicis: ſꝫ vtplurimū heriſipilla nō maligna fit ex ſāguine laudabili ꝓportionato ad colerā: ⁊ iō qn̄ Auiē. loquit̉de ap̄ate colerico nō ſacit ibi mentionē de tali ap̄ate .ſ. heriſipilla nō maligna: qꝛ paꝝ talis ꝯtingit ex colera pura:verum eſt ꝙ qn̄ fit ex ea tūc eſt vere heriſipilla: ſꝫ vtplurimum fit ex tali ſanguine: ⁊ iō fecit hic Aui. mentionemnon quādo loꝗtur d̓ apate colerico per cauſam dictam.Et non eſt cum pulſatione: intellige ſicut prius: qꝛ materia non eſt hic ita profunda: ⁊ ideo non coartat ita artariam ſicut in predicto. ¶ Deinde cum dicit:At vero a ſanguine groſſo malo fiuntſpēs exituraꝝ malaꝝ. Nā ſi eius malitiavehemēs fiat ⁊ ipſiꝰ aduſtio ꝓueniet heriſipilla ⁊ veniet cōbuſtio ⁊ cruſta: ⁊ dterior ea eſt ignis ꝑſicꝰ: ⁊ a ſubtili malo accidet flegmon que declinat ad heriſipillam cū malitia ⁊ fraudulētia. Si aūt fuerit ſubtilior erit heriſipilla flegmonides⁊ quando fuerit eius malitia maior eritheriſipilla habens inflationes ⁊ veſicas⁊ combuſtionem ⁊ cruſtam.CHic proſequitur de apoſtemate qd̓ fit a ſanguine illaudabili. Dicit ergo ⁊c̄. Spēs fiunt exituraꝝ malaꝝ hoc eſtrōne materie male corrodentis ⁊ adurentis vt ſtatiꝫ patebit. ¶ Ubi nota ꝙ exitura accidit duobus modis: vnomodo large ꝓ omni apoſtemate: alio modo pro apoſtemate calido qd̓ peruenit ad collectionē ſuaꝫ. pͥmo modaccipitur hic. Unde expone exituraꝝ malaꝝ .i. apoſtemtum maloꝝ. Que differētia ſit inter apoſtema ⁊ exitura⁊ dubelet dicet̉ infra capitulo de exituris. Nam ſi eiꝰ ſoſanguinis groſſimali fiat vehementior malitia proueniet heriſipilla ſupple mala: ⁊ intelligit̉ de heriſipilla ſicutpͥus: qꝛ ex tali ſanguine groſſo malo fiet flegmon qd̓ aſſimilat̉ heriſipille in accidentibus .ſ. in aduſtione ⁊ calefactione: licet nō aſſimilet̉ ex parte ſubtilitatis materiei eteueniet combuſtio ⁊ cruſta .ſ. quādo maͣ fuerit calidior etaduſtior. Un̄ ſicut ab igne ſit combuſtio pͥmo: deinde relinquit̉ eſcara vel cruſta nigra: ita cōtingit ex hoc humore ꝑꝑ malitiā eius. Et deterior ea .ſ. heriſipilla ē ignis ꝑſcus: qꝛ hoc accidit ex maiori aduſtiōe ⁊ caliditate: vn̄ ſic̄variat̉ caliditas ⁊ aduſtio in hūore: ita variātur accn̄tia⁊de nominatiōes. ⁊ dr̄ ignis perficꝰ ad ſimilitudinē ignisinflāmantis ⁊ faciētis bulire: ⁊ hoc dicit ꝓpter maioremmalitiā ſanguinis: ⁊ intelligit de igne perſico eodē mō ſicut dcm̄ eſt de heriſipilla: qꝛ ignis perſicus ē apa colericum ſicut heriſipilla: ſed ſanguis pōt inducere accidētiaigni ꝑſico ſimilia ꝓpter malitiā eiꝰ: vn̄ facit flegmō qd̓ aſſimilat̉ igni ꝑſico in accn̄tibus. Et a ſubtili ſanguine malo accidit flegmō ꝗ declinat ad heriſipillā .i. qd̓ ſimilaturheriſipille ⁊ tēdit ad naturā heriſipille male cū malitia⁊ fraudulētia .ſ. cōpl̓onis ſāguinis: qꝛ ille ſanguis ꝑꝑ aduſtionē ꝯuertit̉ ad colerā. Et intelligit̉ ꝙ illd̓ flegmō magis aſſimilat̉ heriſipille qͣꝫ p̄dictꝰ: qꝛ ſāguis ille magis tēdit ad naͣm colere: eo ꝙ ſil̓atur ei ī ſubtilitate ſub̓e ⁊ complexiōe. Si āt fuerit ſubtilior .ſ. ſāguis erit heriſipilla flegmonides: dicit hoc ꝑꝑ magnā ꝓportionē quā hꝫ ſāguisad colerā cū ſubtilitate ⁊ cal̓itate fiet denomīatio plus abheriſipilla ſicut a p̄dominatiōe: qꝛ tūc hēbūt plura accidētia ap̄atis colerici qͦꝫ ſanguinei: ⁊ iō fiet denominatio abapoſtemate colerico: ⁊ quō fuerit eius malitia maior huius ſanguinis ſubtilis: qꝛ quaſi iā trāſiuit in viā colere vl̓naͣm. Malitia maior .i. maior aduſtio erit heriſipilla hn̄ꝫinflamationē .i. veſicā ⁊ aduſtionem ⁊ cruſtā: ⁊ hoc ꝓpte